Cercar:

Seccions

Fons Cathalaunia



Bibliografies



Metodologia del wiki

PrimerPreviSegüentDarrer

Títol : Alterat. Vita Sancti Theodardi

Resum : Alterat. Vida de Sant Teotard (840-893), arquebisbe de Narbona (885-893)

Dates : [840-893]

Lloc :

Autor :

Original : No

Bibliografia : -

Antropònims : (60) -

  1. Theodard sive Audard, arquebisbe de Narbona, beatus, archisacerdot, arxiprest, bisbe, antistice, archipontífex, archiantistes
    1. sanctissimi viri Theodardi , Confessoris Christi , & Ecclesiae quondam Narbonensis Archiepiscopi
    2. jam doctus egregiae indolis Theodardus
    3. beatus juvenis Theodardus
    4. beato & (a) sancto viro Theodardo
    5. egregius vir Theodardus
    6. respondit B. Theodardus & dixit
    7. ait ei B. Theodardus
    8. adorsus B. Thedardus
    9. Et B. Theodardus
    10. Ad quod & B.Theodardus
    11. continuo dicitur B.Theodardus
    12. Ad quod venerabilis Theodardus
    13. dixisse fertur B.Theodardus
    14. Quibus & B.Theodardus ait
    15. à B.Theodardo peroratis
    16. ad eum B.Theodardus
    17. venerabilem juvenem Theodardum
    18. vir venerabilis saepedictus Theodardus
    19. virum eruditissimum S.Theodardum
    20. uno animo eodemque desiderio sibimet B.Theodardum Archisacerdotem
    21. Est quidam Archipresbyter noster , nomine Theodardus
    22. uno animo unoque consensu expetierant sibi profuturum Episcopum Theodardum
    23. jam saepe memoratum Archiepiscopum Theodardum
    24. quam praedictus Theodardus ordinaretur imo consecraretur Episcopus
    25. in quo sanctus ac beatissimus Theodardus consecrandus era Dei dispositione Episcopus
    26. vere sanctissimo Antistite Theodardo
    27. beatum hodie Theodardum Pastorem nobis atque Rectorem egregium
    28. ainde regressus Rigobertum gloriosum Urgellensem Episcopum , quem divae memoriae Sigebodus decessor B.Audardi canonice ordinaverat
    29. Post haec igitur Roma egressus B.Audardus Narbonam prospero repedavit itinere
    30. Fecit autem idem beatus Pontifex Audardus eidem Ecclesiae
    31. Ut ergo ne quis B.Audardum temere vel superstitiose egisse suspicetur
    32. Hujus cum summo templi Theodardus honore. Eximius praesul condecoravit opus
    33. Hoc solium Domnus Theodardus marmore fecit , Egregius Praesul
    34. sanctus & rectus vir Audardus
    35. quid ageret sanctus Pontifex Audardus
    36. ut temerario ausu supra ordinatum à B.Theodardo
    37. qua de re praedictus Servus-Dei V.Audardi supplex ac devotus expetilt quantocius praesidium.
    38. contra eos B.Audardus, misit ad universos suae dioecesis Episcopos
    39. vir venerabilis vitae Audardus
    40. gloriosus Archiantistes Audardus
    41. Archipontifici Theodardo
    42. praedicto Archipraesuli Audardo irrogas
    43. venerabilis Archipraesul praedictus Audardus
    44. Post hoc autem tam Archipresul Audardus quam Comes Urgellensem venientes ad Urbem
    45. facta conscriptione de omnibus his . rediit Narbonam gloriosus Archiantistes Audardus
    46. B.Audardus as illud usque tempus vexabatur
    47. eodem beatissimo Pontifice Audardo diu multumque perdurante
    48. vir Dei Aurdardus
    49. praedictus vir Dei Theodardus
    50. saepedictus Episcopus Audardus
    51. beatus Pontifex Audardus
    52. beate Pontificum Pontifex Audarde
  2. Karmolamnnum, rei dels francs
    1. Karlomannum , Francorum Regem
    2. quo in anno Carlomannus , quem praediximus Rex praesentis seculi luce castus , successorem Regni habuit Odonem.
  3. Lluís, emperador franc
    1. Karlomannum , Francorum Regem , filium Ludovici Imperatoris
  4. Ricard, duc, marquès
    1. industrium cultorem Aquitanaeque provinciae Ducem Ricardum , qui suo vos patrocinio contra vestrae urbis Episcopum
    2. praecipiam memorato Ricardo Duci
    3. magnique praeterea hujus patriae ac provinciae Ducis Ricardi
    4. qui aderant Dux saepe dictus Ricardus
    5. judicate praesentem Ducem
    6. praedictus Dux , cujus supra mentionem fecimus , Ricardus
    7. nec non & Ricardi Marchionis
  5. Sigebod, arquebisbe de Narbona, archimandrita, archipontífex
    1. reverendissimo Archiepiscopo Narbonensis Ecclesiae Sigebodo
    2. maxime Domini Sigebodi Archipraesulis
    3. praedictus Archiepiscopus repedaret narbonam
    4. una cum Segebodo Archimandrita praelibato
    5. precati sunt memoratum frequenter Sigebodum
    6. praenotatus Sigebodus
    7. ainde regressus Rigobertum gloriosum Urgellensem Episcopum , quem divae memoriae Sigebodus decessor B.Audardi canonice ordinaverat
    8. quem divae memorie Sigebodus canonice ordinaverat
  6. Bernat, bisbe de Tolosa
    1. annuente praefatae urbis Episcopo Bernardo
    2. in Episcopo civitatis istius
    3. Bernardum Tolosanum
    4. quintus Bernardus Tolosanus
  7. Abderaman, rei dels sarrains
    1. Abderaman Saracenorum Regem
    2. venerit praedictus Saracenorum (k) Rex
    3. praefato Saracenorum Rege
    4. qui praedictum Abderana
  8. Waifer, duc de Vasconia i Aquitània, príncep
    1. Vasconiae Aquitanaeque Dux , & specialiter Tolosanae Urbis Praefes Dominus Waiferius
    2. filii praedicti Principis
  9. Carlemany, rei dels francs
    1. ut fertur , praecepta , Caroli Magni videlicet , ejusque gloriosissimi filii Ludovici
    2. Regis Francorum Caroli
    3. praefatus Carolus
  10. Moisès, biblic, legislador
    1. per Moysem famulum suum
    2. legisdator Moyses
    3. unde & Mosaicis melecdictionibus estis illaqueati
  11. Hug, abat Sant Sadurní
    1. egregiae nobilitatis Hugo Abbas S.Saturnini Episcopi & Martyris
    2. hoc praecelsi Abbatis Hugonis
  12. Gisleranus, bisbe de Carcassona
    1. Gistoranus scilicet Carcassonensis Ecclesiae
    2. gloriosissimus Episcopus Gisleranus
    3. Gisleranus , Carcassonensis Ecclesiae Episcopus
    4. praedicti qui aderant Episcopi , Agilbertus scilicet atque Gisleranus
    5. quorum primus Gisleranus
    6. Igitur qui convenerant narbonam Episcopi Ausindus , Gisleranus
    7. Guilerannum Carcassonensem
  13. Agilbert, bisbe de Besiers
    1. Agilbertus Bitterensis
    2. eorumdem Principum Agilbertum venerabilem Episcopum
    3. ego Agilbertus , Ecclesiae Biterrensis Episcopus
    4. praedicti qui aderant Episcopi , Agilbertus scilicet atque Gisleranus
    5. secundus Agilbertus
    6. Igitur qui convenerant narbonam Episcopi Ausindus , Gisleranus , atque Agilbertus
    7. Agilbertum Bitterrensem
  14. Ausind, bisbe d'Elna
    1. tertius quoque Ausindus Elnensis Episcopus
    2. Igitur qui convenerant narbonam Episcopi Ausindus
  15. Frodoí, bisbe de Barcelona
    1. Frodonius , Barcinonensis Episcopus
    2. verum etiam ordinatores ejus Selva , & Frodonium Barcinonensem
    3. & Frodoino praesumpserat
    4. Selvae & Ermemiro & Frodoino Barcinonensi
    5. & Frodonium perjurum
    6. Frodonium autem Barcinonensem Episcopum idcirco non deposuerunt
  16. Macari, bisbe de Lodeva
    1. Secundus Maclarius , Lutovensis
    2. Macarium Luttovensem
  17. Ingobert, bisbe d'Urgell
    1. Tertius namque Nigobertus Urgellitanus
    2. ainde regressus Rigobertum gloriosum Urgellensem Episcopum , quem divae memoriae Sigebodus decessor B.Audardi canonice ordinaverat
    3. ejecto de Episcopatu ejus sancto & reverendissimo viro , litteris à primaevo & moribus bene instituto Ingoberto
    4. Ingoberum Urgellensem
    5. Horum omnium duo , Ingobertus & Servu-Dei , proclamationum suarum litteras attulerunt , atque obtulerunt ceteris Episcopis
  18. Teutari, bisbe de Girona
    1. Quartus quoque Theutarius Gerundensis
  19. Bosó, bisbe d'Agde
    1. Sextus autem eorum qui defuerunt fuit Boso Agathensis
  20. Asahel, bisbe d'Uzès
    1. Nam septimus eorum Asahel Useticensis
  21. Odó, rei dels francs, emperador catòlic
    1. successorem Regni habuit Odonem
    2. anno tertio Regis Odonis
    3. ante Regis Odonis praesentiam
    4. Catholici Imperatoris Odonis
  22. Pau Sergi, sant, beat de Narbona, apòstol
    1. ubi sanctissimum corpus B.Pauli cognomine Sergii , sanctorum Apostolorum Petri & Pauli olim discipuli , tumulatum hodie usque quiescit
    2. discipulo Apostolorum Petri & Pauli Sergio nihilominus Paulo
    3. prudentissimo Viro Sergio Paulo
    4. una cum praedicto Sergio euangelizans
    5. inde una Sergio Paulo , ad ulteriorem ambo usque pevenerunt Hispaniam
    6. Coëuangelistam suum Sergium Paulum
    7. Sergius Narbonae resedit
    8. quid post discessum Apostoli Sergius Paulus
    9. ad ejusdem Pauli discipulis
  23. Just i Pastor, sants
    1. Quo defuncto ab omni Clero Ecclesiae sanctorum Martyrum Justi & Pastoris
    2. intra sanctorum martyrum Justi & Pastoris ecclesiam
    3. sanctorum Martyrum Justi & Pastoris
    4. sanctorumque illius nimiumque venerabilum Martyrum Justi ac Pastoris memoriam sempiternam
    5. Justi & Pastoris egregiis precibus
  24. Esteve V, papa
    1. Adeptus igitur Pontificalis culminis dignitatem illico Roman ire , Domnumque papam Stephanum adire studuit
    2. Stephanus servus servorum Dei
    3. Romanae Ecclesiae Pontifex Stephanus
  25. Sclua, bisbe d'Urgell
    1. adversus quemdam Selvam editas , qui se clam furtimque Archiepiscopum fecerat , contra fas contraque omnia Canonum instituta : hic namque Vasconiam progressus
    2. Selva quidam , Clericus Hispanus longe superius praenotatus , qui se Archiepiscopum , ut dictum est , fecerea
    3. verum etiam ordinatores ejus Selva
    4. cum praefato Selva
    5. quodmod praedictus Selva
    6. excommunicatione saepe dictum Selvam & Ermemirum
    7. eidem Selva miserit
    8. Selvae & Ermemiro & Frodoino Barcinonensi
    9. noveris Selva frater
    10. anathematis condemnatione praefatum Selvam ab universo Chistianae plebus consortio sequestravit
    11. tam praedictus Selva , quam qui ordinatus est ab eo Ermemirus
  26. Jacob, bíblic, patriarca
    1. legat quidem quid Jacob Patriarcha
  27. El Alyon, nom diví hebreu (altíssim)
    1. id est Hebraico sermore Eleloyn Israël quod est interpretatum Fortissimus Deus Israël [appellavit] : quamvis in quibusdam codicibus salso scriptum fit , quod invocaverit super illud sortissimum Deum Israël.
  28. Sixte, beat
    1. acsi B.Sixtus ejusque gloriosus Archilevita Laurentius
  29. Llorenç, archilevita
    1. acsi B.Sixtus ejusque gloriosus Archilevita Laurentius
  30. Jonàs, profeta bíblic, nàufrag
    1. acti Jonas naufragus
  31. Serfdedéu, bísbe de Girona (888-907)
    1. ut temerario ausu supra ordinatum à B.theodardo in Gerundensi Ecclesia opere simul & nomine Servum-dei , alium praesumeret ordinare
    2. Servum dei Gerundensem
    3. Horum omnium duo , Ingobertus & Servu-Dei , proclamationum suarum litteras attulerunt , atque obtulerunt ceteris Episcopis
  32. Eremir, bísbe de Girona
    1. contra fas contraque omnium scita majorum , insanae mentis Episcopum , nomine Eremirum : qua de re praedictus Servus-Dei B.Audardi supplex ac devotus expetilt quantocius praesidium.
    2. non solum Erememirum
    3. quod Ermemirum ordinare
    4. excommunicatione saepe dictum Selvam & Ermemirum
    5. Selvae & Ermemiro & Frodoino Barcinonensi
    6. & maledictum tuum Ermemirum
    7. tam praedictus Selva , quam qui ordinatus est ab eo Ermemirus
  33. Gotmar, bísbe d'Osona (886-899)
    1. verum etiam ordinatores ejus Selva , & Frodonium Barcinonensem atque Godmarum Ausonensem
    2. Godmarum Ausonensem
    3. praedictus Godmarus
    4. Episcopo Godmaro latore ejusdem descriptionis
  34. Rostany, bísbe d'Arles
    1. Rostagnus Arelatensis
  35. Matfred, bísbe d'Aquensis
    1. Matfredus Aquensis
  36. Ermold, bísbe d'Yverdon
    1. Ermaldus Ebredunensis
  37. Pau, bísbe d'Apta Julia
    1. Paulus Aptensis
  38. Berenguer, bísbe de Marsella
    1. Berengarius quoque Massiliensis
  39. Girbert, bísbe de Nimes
    1. Girbertum Nemausensem
  40. Eligi, bísbe d'Albi
    1. Elegium Albiensem
  41. Ameli, bísbe d'Uzès
    1. Amelium Uzeticensem
  42. paganorum, gentilici
    1. Neque enim quidquam sibi ex propriis retinuit facultatibus , quin captivorum in redemptionem efuriemque pauperum misericorditer cuncta expenderet , ut captivos à paganorum nexinus solveret , egenos vero à mortis efurie liberaret.
    2. Interea vero dum haec agerentur , & infestatio paganorum magis magisq ; quotidie grassaretur , cum & triennis preterea fames totam opprimeret predictam regionem ; quid ageret sanctus Pontifex Audardus
    3. atroxque praedicta paganorum incursio Narbonensem , ut praetulimus , oppimebat valde provinciam ; Selva quidam , Clericus Hispanus longe superius praenotatus , qui se Archiepiscopum , ut dictum est , fecereat , ejecto de Episcopatu ejus sancto & reverendissimo viro , litteris à primaevo & moribus bene instituto Ingoberto , quem divae memorie Sigebodus canonice ordinaverat
  43. Riculf, bísbe d'Elna
    1. Riculsum Elnensem
  44. Sunyer, comte
    1. Comite Sinuario compulsus id egerit
    2. praedictus Comes Sinuarius
    3. praedictum Sinuarium Comitem
    4. unde & reciprocatis litteris jam dictus Sinuarius
  45. Hincmar, bisbe de Laon
    1. Igmari Laudunensis Episcopi oculos eruerit
  46. Pere, apòstol
    1. vero B.Petri Apostoli
    2. haud dubium quin Petro & Paulo
    3. discipulo Apostolorum Petri & Pauli
    4. Trophimum à Petro Apostolo pruis ordinatum Episcopum ; ipse vero cum ceteris Narbonam usque pergens progressus est
    5. unde praedictum Torquatum , sexque alios illius comites & condiscipulos , Galiciam ad praedicandum juxta Petri Apostoli praeceptum illico destinavit
    6. ipsum agendum B.Petrus eum miserat
    7. sanctorumque Apostolorum Petri & Pauli
  47. Pau, apòstol
    1. haud dubium quin Petro & Paulo
    2. discipulo Apostolorum Petri & Pauli
    3. Paulus, Roma egressus
    4. sanctorumque Apostolorum Petri & Pauli
  48. Tròfim, deixeble dels apòstols
    1. hassumptis secum Trophimo Ephesino
    2. Trophimum à Petro Apostolo pruis ordinatum Episcopum ; ipse vero cum ceteris Narbonam usque pergens progressus est
  49. Torquato, un dels 7 enviats a Hispania
    1. Torquato quoque , Secundo , & Endelecio & quibusdam aliis
    2. unde praedictum Torquatum , sexque alios illius comites & condiscipulos , Galiciam ad praedicandum juxta Petri Apostoli praeceptum illico destinavit
  50. Secundi, un dels 7 enviats a Hispania
    1. Torquato quoque , Secundo , & Endelecio & quibusdam aliis
  51. Indaleci, un dels 7 enviats a Hispania
    1. Torquato quoque , Secundo , & Endelecio & quibusdam aliis
  52. Leandre, sant
    1. Lege igitur B.Leandri , Isidori quoque , necnon Braulionis , itemque Juliani
  53. Isidre, sant
    1. Lege igitur B.Leandri , Isidori quoque , necnon Braulionis , itemque Juliani
  54. Brauli, sant
    1. Lege igitur B.Leandri , Isidori quoque , necnon Braulionis , itemque Juliani
  55. Julià, arquebisbe de Toledo
    1. Lege igitur B.Leandri , Isidori quoque , necnon Braulionis , itemque Juliani
  56. Martí, sant, bisbe de Tours
    1. praedio sub S.Martini , Turonensis olim Episcopi , venerabili semper ac perpetua memoria construxerant coenobium
  57. Lluís, fill de Carlemagne
    1. ut fertur , praecepta , Caroli Magni videlicet , ejusque gloriosissimi filii Ludovici
  58. Esperit Sant, bíblic
    1. Regnante pariter & regente universa quae sunt , fuerunt , eruntque acjugiter disponente Domino Jesu Christo , cum Patre & Spiritu Sancto , per omnia secula seculorum. Amen.
  59. Francorum, gentilici
    1. Quod quoque fecerunt usque ad regnum magni Regis Francorum Caroli qui praedictum Abderama tribus magnis praeliis victum fugere cpmpulit
    2. Carolomannus , filius Ludovici Balbi , non Imperatoris sed Regis Francorum
    3. Dei aeternam constitutionem , qui , ut scriptum est , mutat tempora & aetates , transfert regna atque constituit , atque etiam priscorum decreta convellere Patrum , dum Tarraconensis Ecclesiae Archipraesulatum in tuum jus Ecclesiaeque tuae surripere moliris , qui divina dispositione in Narbonensis Ecclesiae transiit ditionem ; non surreptione vel violentia qualibet , sed voluntate & electione , absque contradictione omnium ejusdem terrae indigenarum , tam nobilium quam ignobilium , praecipue quoque Episcoporum ac Comitum , atque etiam Regnum Francorum , ad quos celsitudo Principatus ejusdem terrae specialiter pertinet.
  60. Hispaniarum, gentilici
    1. Si autem nosse vis , quid post discessum Apostoli Sergius Paulus commendato sibi gregi , quem cum Apostolo Domino Christo acquisierat , fecerit ; notum sit tibi & universis Hispaniarum utriusque sexus indigenis , quoniam quod etiam Hispani Doctores agnoverint.
    2. tam per seipsum quam etiam per suos , quos in fide Christi jam nutriverat docueratque discipulos , omnes Hispaniarum regiones peragrando ,earumque habitatores indefinenter docendo , adeo quosdam eorum in Christianae fidei culmen cultumque subexit
    3. Selva quidam , Clericus Hispanus longe superius praenotatus , qui se Archiepiscopum , ut dictum est , fecereat , ejecto de Episcopatu ejus sancto & reverendissimo viro , litteris à primaevo & moribus bene instituto Ingoberto

Topònims : (55) -

  1. Aquitania, provincia
    1. Aquitanae Provinciae
    2. Aquitanaeque provinciae
  2. Tolosa, territori
    1. territorio quoque Tolosano
    2. Tolosanum videlicet in territorium
    3. Hic suo decursu confinia Tolosani Caturcensisque ruris liquido dirimit patenter influxu qui à praedicto monte recedens post modicum terrae spatium Tarno immergitur flumini.
  3. Tolosa, ciutat
    1. Ecclesiae Tolosanae , & tam Episcopo ejusdem civitatis
    2. in praedicta civitate Tolosa
    3. Archiepiscopo Narbonensis Ecclesiae Sigebodo , in cujus diocesi saepdicta Tolosa sita esse dignoscitur
    4. Cumque Concilium illud strenue ageretur Tolosae in atrio Pontificalis Ecclesiae
    5. Tolosanae Urbis
    6. jam dicta Civitas Tolosa
    7. jam saepedicta civitate Tolosa
    8. qui deinde Tolosam adiens
  4. Narbona, diócesi, església
    1. Archiepiscopo Narbonensis Ecclesiae Sigebodo , in cujus diocesi saepdicta Tolosa sita esse dignoscitur
    2. qui divina dispositione in Narbonensis Ecclesiae transiit ditionem
    3. in obsequium ditionis Narbonensis Ecclesiae transiit
    4. donec praedictae Narbonensis Ecclesiae Pontifex
    5. debitae obedientiae Narbonensi Ecclesiae
    6. quae de potestate & jure Narbonensis ditionis
    7. Narbonensis Ecclesie Pontifici
    8. sanctae Matris Narbonensis Ecclesiae
    9. debitum Narbonensi Ecclesiae honorem non minueret
  5. Hispània, genèric
    1. sicut jam subjugaverat omnem Hispaniam (i) Iberiamque , atque Hesperiam , & omnes confines earumdem regionum
    2. atque redire in Hispaniam
    3. alii vero capti ligatis post tergum manibus in Hispaniam mitterentur
    4. inde una Sergio Paulo , ad ulteriorem ambo usque pevenerunt Hispaniam
    5. universis Hispaniarum utriusque sexus indigenis
  6. Ibèria, genèric
    1. sicut jam subjugaverat omnem Hispaniam (i) Iberiamque , atque Hesperiam , & omnes confines earumdem regionum
  7. Hesperia, genèric
    1. sicut jam subjugaverat omnem Hispaniam (i) Iberiamque , atque Hesperiam , & omnes confines earumdem regionum
  8. Pirineus, monts
    1. omnesque regiones à Pyrenaeis montibus
  9. Lió, genèric
    1. omnesque regiones à Pyrenaeis montibus usque Lugdunum
  10. Narbona, ciutat
    1. praedictus Archiepiscopus repedaret Narbonam , ducens secum memoratum
    2. Postquam igitur venit vir venerabilis saepedictus Theodardus Narbonam , una cum Segebodo Archimandrita
    3. omnique populo jam dictae civitati Narbonae
    4. quia postquam à Rege regressus venit Narbonem
    5. ut venit Narbonam
  11. Septimània, província
    1. ut fi in aliqua dioecesi Septimaniae contingeret ... in praedicta provincia ultimum exhaleret spiritum
  12. Carcassona, esglèsia, bisbat
    1. Gistoranus scilicet Carcassonensis Ecclesiae
    2. Gisleranus , Carcassonensis Ecclesiae Episcopus
    3. Guilerannum Carcassonensem
  13. Besiers, esglèsia, bisbat
    1. Agilbertus Bitterensis
    2. ego Agilbertus , Ecclesiae Biterrensis Episcopus
  14. Elna, bisbat
    1. tertius quoque Ausindus Elnensis Episcopus
    2. Riculsum Elnensem
  15. Barcelona, bisbat
    1. Frodonius , Barcinonensis Episcopus
    2. Selvae & Ermemiro & Frodoino Barcinonensi
    3. Frodonium autem Barcinonensem Episcopum idcirco non deposuerunt
  16. Lodeva, bisbat
    1. Secundus Maclarius , Lutovensis
    2. Macarium Luttovensem
  17. Urgell, bisbat
    1. Tertius namque Nigobertus Urgellitanus
    2. Ingoberum Urgellensem
  18. Girona, bisbat
    1. Quartus quoque Theutarius Gerundensis
    2. B.theodardo in Gerundensi Ecclesia opere
    3. Servum Dei Gerundensem
  19. Tolosa, bisbat
    1. quintus Bernardus Tolosanus
    2. Bernardum Tolosanum
  20. Agde, bisbat
    1. Sextus autem eorum qui defuerunt fuit Boso Agathensis
  21. Usès, bisbat
    1. Nam septimus eorum Asahel Useticensis
    2. Amelium Uzeticensem
  22. Nimes, església, bisbat
    1. & Nemausensis Ecclesiae
    2. Girbertum Nemausensem
  23. Vasconia, bisbat?
    1. hic namque Vasconiam progressus
  24. Narbona, populo
    1. omni populo Narbonate
  25. Tirrena, mar
    1. ut Saracenorum infestatione littus marinum , quod adjacet Tyrrheno mari
  26. Narbona, territori
    1. penes Narbonense territorium graviter infestaretur
  27. Narbona, província
    1. praedicta Paganorum incursio Narbonensem , ut praetulimus , oppimebat valde provinciam
  28. Osona, bisbat
    1. verum etiam ordinatores ejus Selva , & Frodonium Barcinonensem atque Godmarum Ausonensem
    2. Godmarum Ausonensem
  29. Portus, vila
    1. in villa que Portus dicitur
  30. Magalona, fines
    1. in villa que Portus dicitur , quaeque sita est inter medios Magalonensium Nemaisensiumque fines
  31. Nimes, fines
    1. in villa que Portus dicitur , quaeque sita est inter medios Magalonensium Nemaisensiumque fines
  32. Arlés, bisbat
    1. Rostagnus Arelatensis
  33. Aquensis, bisbat
    1. Matfredus Aquensis
  34. Yverdon, bisbat
    1. Ermaldus Ebredunensis
  35. Apta Julia, bisbat
    1. Paulus Aptensis
  36. Marsella, bisbat
    1. Berengarius quoque Massiliensis
  37. Albi, bisbat
    1. Elegium Albiensem
  38. Trecas, genèric
    1. quando apud Trecas
    2. nuper venerim Trecas , consilium inibi de multis ac diversis celebraturus negotiis
    3. omnium qui huic Trecassinae Synodo
  39. Laon, bisbat
    1. Igmari Laudunensis Episcopi oculos eruerit
  40. Tarragona, església, populus
    1. dum Tarraconensis Ecclesiae Archipraesulatum in tuum jus Ecclesiaeque tuae surripere moliris
    2. Adeo enim & hac conditione jus Ecclesiae Tarraconensis
    3. semper enim Tarraconensis Pontifex , Clerus quoque ac populus omnis
  41. Tarragona, província, metròpolis
    1. etiam si Tarraconensis provinciae Metropolis atque Ecclesia in pristinum reformetur statum
  42. Roma, genèric
    1. Post haec igitur Roma egressus B.Audardus Narbonam prospero repedavit itinere
    2. Adeptus igitur Pontificalis culminis dignitatem illico Roman ire , Domnumque papam Stephanum adire studuit
    3. Paulus, Roma egressus , in Hispaniam praedicationis causa proficisceretur
    4. Igitur post haec Roman deliberavit
    5. Roman redire solicite fatagebat
  43. Gallia Alpina, genèric
    1. cis Alpinam Galliam
  44. Arles, metròpolis
    1. Arelatem , quae est Metropolis Provinciae
  45. Narbona, genèric
    1. Trophimum à Petro Apostolo pruis ordinatum Episcopum ; ipse vero cum ceteris Narbonam usque pergens progressus est
    2. Qui rediens cum venisset iterum Narbonam
    3. atque etiam saepe dictam Narbonam insignem Metropolim Galliarum
    4. Sergius Narbonae resedit
    5. suis aliisque comitibus Narbona egressus
  46. Galícia, genèric
    1. unde praedictum Torquatum , sexque alios illius comites & condiscipulos , Galiciam ad praedicandum juxta Petri Apostoli praeceptum illico destinavit
  47. Gallia, regions
    1. per diversas Galliarum regiones
  48. Hispania, regions
    1. in diversis regionibus Hispaniae
    2. omnes Hispaniarum regiones peragrando
  49. Sant Martini, cenobi
    1. praedio sub S.Martini , Turonensis olim Episcopi , venerabili semper ac perpetua memoria construxerant coenobium
  50. Cahors, territori
    1. Est autem jam dictum monasterium in Caturcensi territorio , in Monte qui Aurelous nuncupatur
    2. Hic suo decursu confinia Tolosani Caturcensisque ruris liquido dirimit patenter influxu qui à praedicto monte recedens post modicum terrae spatium Tarno immergitur flumini.
  51. Aureolus, monts
    1. Est autem jam dictum monasterium in Caturcensi territorio , in Monte qui Aurelous nuncupatur ; ad cujus montis radicem fluvius quidam decurrit , quem indigenae regionis ipsius Tesconem vocant
  52. Tesconem, riu
    1. Est autem jam dictum monasterium in Caturcensi territorio , in Monte qui Aurelous nuncupatur : ad cujus montis radicem fluvius quidam decurrit , quem indigenae regionis ipsius Tesconem vocant.
  53. Tarno, riu
    1. : ad cujus montis radicem fluvius quidam decurrit , quem indigenae regionis ipsius Tesconem (b) vocant. Hic suo decursu confinia Tolosani Caturcensisque ruris liquido dirimit patenter influxu qui à praedicto monte recedens post modicum terrae spatium Tarno immergitur flumini.
  54. S.Saturnini, abadia
    1. egregiae nobilitatis Hugo Abbas S.Saturnini Episcopi & Martyris

Datació : -

CIRCA AN. DCCCXCIII
Porro tunc à tempore Incarnationis Dominicae octingenti octoginta quinque computabantur anni. Aera vero nongentesima vicesima tertia , & indictio tertia : quo in anno Carlomannus , quem praediximus Rex praesentis seculi luce castus , successorem Regni habuit Odonem.
Any de Crist : 885
Any de l'Era : 923
Any de Regnat :
Indicció : 3
Epacta :
Hègira :
Dia i Mes :
Idem autem gloriosissimus Pontifex , anno Verbi incarnati octingentesimo nonagsimo , Episcopatus quoque fui quinto , praedictum opus exsplevit , anno tertio Regis Odonis , Indictione octava.
Any de Crist : 890
Any de l'Era :
Any de Regnat : 3
Indicció : 8
Epacta :
Dia i Mes :

Text : -

De S. Theodardo sive Avdardo ,

archiepiscopo narbonensi in Gallia.

CIRCA AN. DCCCXCIII

DV & galliarum Vrbes celebri cultu venerantur S. Theodardum , sive Autardum : Narbona , quae eum habuit Archiepiscopum ; & Montalbanum , qui locus antiquitus Mons-Aureolus nuncupabatur , ubi vetustissima Abbatia sub S. Martini nomine , à S. Teodardi parentibus ut fertur constructa , uti infra in Vita nu. 24 scribitur. Huc ager secessit & à morte est sepultus : unde & nomine mutato Abbatia S. Theodardi fuit appellata : ac dein in Episcopalem Sedem erecta a Ioanne XXII Papa anno MCCCXVII , uti notum est ex Extravaganti Salvator , ubi emendatione egere lectionem vulgatam , & pro Theodori restituendum Theodardi , post Castellum mox nominandum notat Antonius Dadinus Altaserra , rerum Anqiquitarum lib. I cap. 8. Hujus Ecclesia Cathedralis est adhuc S. Martino dicata : & in ea dicitur Sacrum corpus S. Theodardi hactenus asservari. Ejus memoria est ad has Kalendas Maii inscripta Martyrologio Gallicano Saussaji hus verbis: Apud Montem-Albanum S.Theodardi Episcopi Narbonensis : cujus Vita fuit sanctitatis exemplum , eloquentiae stupor , & doctrinae miraculum. Ejusdem meminit Ferrarius in Catalogo generali citato Ecclesiae Montisalban ae Breviario. Ordini Benedictino adscribitur a Menardo & Bucelino , diciturque in supra indicato caenobio S. Martini Deo juvenis militasse , quod alibi non legimus. Eumdem ut Sanctum venerantur Ioannes Chenu , Claudius Robertus & Sanmarthani in Catalogo Archiespiscoporum Narbonensium , Guilielmus Crucis in Episcopis Caducensibus pag. 49 & passim alii.

Vita scripsa

2 Vita aliqua , eatque satis longa S. Theodardi , edita est anno MDCXXXIII a Guilielmo Catello libro V Historiae Languedocianae sive Occitaniae a pagina 750 , quam asserit in antiquo chartulario Tolosano Ecclesiae S. Stephani repertam : sed sub finem imperfectam. At Petrus Possinus Societatis nostrae vir eruditione & humanitate eminens , variisque libris editis clarus , cum adhuc Tolosae degeret , indicavit

edicta hic ex catello & MS. Tolosana

nobis anno MDCXLII se reperisse Vitam S. Theodardi Narbonensis , illa quam Catellus edidit haud paulo auctiorem , quam nobis petentibus curavit describi & anno sequente transmisit ; verisimiliter ex bibliotheca Patrum Praedicatorum , esoque tomo quem de Vitis Sanctorum , teste eodem Catello , olim , collegit Bernardus Guido , postmodum Episcopus Lodonensis , mortuus anno MCCCXXXI : nam ex eo sumptam asserit Altaserra supracitatus. Damus hanc vitam , sed nostris animadversionibus notatam , ex quibus lector addiscet multa , ut praefatur auctor , 'partim lectione , partim relatione fidelium' accepta , nec satis solido judicio fuisse discussa : quae interim noluimus praetermittere & contextum truncare , eo quod ex hac Via a variis sint varia excerpta editaque velut satis probata.

in ea displicent relata de iudeis,

3 Que potissimum displicent , ideoque nonnisi sub titulo suspecta fidei aut apocrypla fictionis a nobis proponuntur , duo sunt ; non tam ex relatione piorum fidelium , quam ex lectione suppositiorum quorumdam , scriptorum (uti upinor) hausta. Prima est Iudaeorum causa , Tolosa exposita a S. Thedardo , ab eodemque in judicio ventilata , & in favorem Narbonensis Archiepicopi deisa ; ad quam instruendam produxerit Sanctus num. 5 duo regalia pracepta, Caroli , Magni videlicet ejusque gloriosissimi Ludovici. quae non potuerunt non fuisse fictitia , si ex iis sumpta est historica relatio de victo occisoque per Abderamum Saracenum Waifario , & hoc per Carolum Magnum è Galliis pulso. Suspectus etiam est comes 'Richardus' , ad quem causam detulerit Carlomannus , perperam appellatus Imperato , quia nulla ejus inter Comites Tolosanos mentio Concertatio autem cum Iudaeis eo procedit modo iisque argumentis , qua cavillatorem potius decere videantur , quam Chistianum disputaterem. Veremur itaque ne tota de scelere & paena Iusaeorum Tolosatium narratio , purum putum figmentum esse judicet fector , cujus judicio id totum committimus.

Acata Synodi Portuensis.

4 Altera , centuris gravioribus digna , pars continetur toto capite 5 , referente Acta Synodi Nemausensis in villa Portu dicta , habitae , (ut Sirmondus censet) an. DCCCLXXXVI , ensis , in causa Selvae , Clerici Hispani qui Vrgellitanum sedem expulso Ingoberto Episcopo invasisse , Arquiepiscopi Tarraconensis titulum usurpasse , Gerundensi Sedi contra Servum Dei Episcopum induxisse Ermeninum culpatur , nixus potentia Sinuarii Comitis , & affensu Frodoini Episcopi Barcinonensis : contra quos S. Theodardus produxerit sententiam Stepahi Papae,

propter Stephani Papa sententiam fictitiam , de ecclesia Tarraconensi.

velut latam in Concilio Trecensi , celebrato septem annis prius , quam Stephanus iniret Pontificatum. Interim ibi fingitur fuse exponere Pontifex , quomodo a Narbonensi ecclesia Tarraconensis dependeat , uti & reliquae Hispanicae , eidem ab Apostolo Paulo commendata , uqnado Sergium Paulum Narbone Episcopum primum constituit : quam Tarraconensem ecclesiam , si aliquando a jugo Saracenico liberata restitueretur , Romani Pontifices ob dictam causam praeceperint redire ad Narbonensis sunjectionem , nec nisi de Narbonensis Archiepiscopi , aut ejus quem hic sibi substitueret , manibus Archiepiscopum consecratus habere.

quam Narbonensi subjectam ,

5 Franciscus Diagus in Historia Comitum Barcinonensium lib. 2 cap. 19 exhibet Privilegium Ioannis Papae , ad Borrelli Comitis preces unientis titulum Archiepiscopalem Ecclesiae Ausonensi , in persona sui tunc Episcopi Othonis. Ea constitutio , nullius fraudis suspicioni obnoxia , uti ex stylo & ceteris adjunctis apparte , quia ea more tunc usitato solo Indictionis charactere , notatur , quae tunc erat XIV ,

nec Ioannes Papa ,

>dubium quidem nobis relinquit , spectetne ipsa ad annum DCCCCLXXI & Ioannum XIII istius nominis ; an vero ad Ioannem XV & annum LXXXVI seculi X ; nullam tamen faciens mentionem subjectionis erga Ecclesiam Narbonensem , videtur praetensum illius jus satis elidere , nec agnoscere Privilegia Pontificia , ex quibus illud probasse Stephanus fingitur. Nihilo plus istius juris memimit Gelasius II

nec Gelasius 2 dixeruns.

anno Pontificatus sui I , qui fuit Christi MCXVIII , Tarraconensi civitati jam recuperatae constitutum Archiepiscopum S. Oldegarium , sua auctoritate confirmans & Pallio donans , uti videre licet in ejus Vita die XI Martii num. 23 , ubi etiam num. 19 dedimus Privilegium Raymundi Barchinonensis & Hispaniarum Marchionis , ipsius civitatis Tarraconensis dominium tradentis Ecclesiae Tarraconensi ejusque Praesulibus , qui eamdem Ecclesiam sub odedientia Sedir Apostolicae rexerint , nulla habita ratione Narbonensis , qui nec in tota hac Archiepiscopatus restitutione auditus consultusue fuit.

Fictioni causam dedisse videtur Vrgellitanum sehisma,

6 Tamayus Salazar ad III Octobris , in Catalogo Filioni Episcoporum Vrgellensium , de Selva sic loquitur ,q uasi non Tarraconensis , sed Narbonensis ipsius Archiepiscopatus titulum sisbi errogarit , expulso S. Theodardo : quod potuit ex hav vita , levi nimis oculo lecta , accepisse : ait autem ejus memoriam usque ad annum DCCCC & amplius extare sacilicet in Episcopio Vrgellensi. Certe vix citius Vrgellensem Episcopatum adiise potuit proximus ejus successor Rodulphus. Hinc datur occasio suspicandi , quod cum anno DCCCLXXIX obiisset Bissagus Vrgellensis Episcopus , scissis Cleri , studiis , hinc Ingobertus electus fuerit , & institutus a Sigebodo Archiepiscopo Narbonensi in

in favorem Narbonensis forte decisum

defectu Tarraconensis , qui nullus eart tamquam a Primate provinciae , ipsam Terraconensem Hispaniam complectentis : inde Hispanus Selva , in possessionem inductus non a Comite Vrgellensi Sinuario (hinc enim tunc forte necdum natus erat ) sed ejus patre Guifredo , hujus nominis primo , Comite Barcinonensi : qui idem potestatis suae excedens limites , absque Apostolicae Sedis consensu transtulerit in Selvam jus ac titulem Patriarchalem : unde is praesumpserit se opponere ordinationi Servi Dei , per S. Theodardum factae . & pro co Gerundensem Episcopum ordinare Armemirum. Haec causa fuerir tandem in Provinciali Synodo agitata , atque in favorem Narbonensis decisa ; atque hinc a fabulatore quodam arrepta occasio , extollendi jura Narbonensis Ecclesiae , per fictionem vetustioris sententia , in hoc infelicem , quod tempus Concili Trecensis consuderit cum Pontificatu Stephani : cui fictioni superaddiderit alius degragationem Selvae , & reconciliationem Sinuariis Comitis : quae quam male cohaerent omnia in Annotatis ad Caput 5 licebit legere.

Auctor vixit ante sec. 14

7 Compilationis hujus , adeo incongruae consutae auctor , Narbonensis fuisse videtur , nec usque ad XIV seculum differo potest. Etenim num. 35 narrans quomodo $. Theodardus , ad captivorum redemptionem & famis publica levamentum , etiam vasa sacra

scripta saltem ante seculum 14

distraxerit ; excipit duas capsas reliquiis Sanctorum interius plenas , quas , inquit, nostra aetas sub pueritiae suae annis posita vidit : & num 54 late describit monasterirum in Monte qui Aureolus nuncupatur ', nulla facta mentione nominis Montis-Albani & ercti anno MCCXVII Episcopatus. Aliquod Actorum S. Theodardi compendium ex''

B MS. compendium omissum

veteri MS, iacobu Sirmondi transmisit nobis Parisiis Gabriel Cossartius , sed quod ex majoribus Actis excerptum est , nec satis dignum ut vel seorsim , eliis omissis , edatur ; vel iisdem adjungatur.
8 In dictis Actis Theodardus sub initium appellatur , poste sapius Audardus scribitur. Consecratus Archiepiscopus anno DCCCLXXXV diciyur num. 25 , & altare marmoreum a se

Tempus Sedis & mortis

erectum explevisse anno DCCCXC , Indictione VIII , ut num. 30 & 31 explicatur. Interim anno DCCCLXXXVII interfuit in ecclesia S. mariae , translationi reliquiarum S.Antonini Martyris XIII Kalendas Iulii. Vti latius indicant Sanmarthani in Archiepiscopis narbonensibus. Vltimis tribus vitae annis febris laboravit , quos numeramus ab anno DCCCXC usque ad annum DCCCXCIII , quo arbitramur eum hisce Kalendis Maji ex hac Vita decessisse. Nam ejus successor Arnulfus Concilio Magalonensi praefuit Nonis Majii anni seguentis DCCCXCIV. Qui vero apud Catellum & Snmathanos interponitur Aribertus , cui Stephanus Papa misit Bullam a Catello relatam , alius non est ab Arnulfo , nomine per amanuenses corrupto ; Stephanus autem hic , diversus a supra nominato , qui sedit ab anno DCCCLXXXV usque ad DCCCXC ; videlicet hujus nominis VII , ab aliis VI habitus ; & sedit an anno DCCCXCVI usque ad annum DCCCC.

VITA Ex MS. Tolosano & Catello

Caput I.

Ortus , studia : causa Iudeorum exposita.

1 Cum igitur divina , ut credo , dispositione agatur , ut beatissimi atque doctissimi , & plus quam dici queat sanctissimi viri Theodardi , Confessoris Christi , & Ecclesiae quondam Narbonensis Archiepiscopi , publico sed fideli sermone , & qui facile possit intelligi , fideliter referamus historiam ;

Nobili prosapia orius,

sicut partim lectione , partim vero relatione fidelium didicimus ; Nobilissimis & insignis generositate praeclaris parentibus olim Deo largiente probehitus , Aquitanae Provinciae , territorio quoque Tolosano extitit (a) oriundus. Hic namque post infantiae tenellum & valde puerilem eatatem , literalis disciplinae studiis ab utroque genitore quantocius traditur : quatenus Deo ac Domino impartiente , ipso eodemque disciplinatu ad omnipotentis Dei timorem pariter & amorem pleniter animarii illum contingeret ,

studiis imbusuo,

atque in divina lege semper , sicut scriptum est meditari. Qui transactis pueritiae , nec non adolescentiae suae annis , cum jam in virile rebor naturali lege transisset , nihil ut fertur , infame vel sanctitati contrarium egit , aut unde ab aliis hominibus juste redargui , vel in aliquo reprehendi deberet. Erat

omni honestate & virtute decorus,

enim bonitate ea benignitate eleemosynarumque largitate , continuis quoue jejuniis & obsecrationibus frequenter intentus ; ingenio prudentissimus , eloquio nitido & omni rusticitate purgato facundus , aspectu (b) serenus , & totius corporis habitudine in tantm decorus ut ex ipsa congrua membrorum compositione , vultusque alacritate , mentis illius benignitas fatis posset agnosei ; quamvis iniquis ac penitus indisciplinatis severum se plerumque ostenderet , & dignae correctionis stimulo esos argueret. Cum ergo his & hujusmodi operibus adeo esset intentus , ut evidenter cunctis daretur intelligi , ipsum

omnibus cariis.

verum Dei esse famulum ; & ea quae agebat non humano favore aut gratia , sed propter divini amoris studium & sanctae religionis augmentum excervere curaret ; tanto est in amore & veneratione fidelium , tam laicorum quam etiam Clericorum , habitus , ut omnes illum miro caritatis affectu diligerent , & obsequium veri cultus , & reverentiae illi quotidie exhiberent.
2 Interea cum haec agerentur ; necque enim erat qui de illo loqueretur vernum malignum ; contigit (prout quorundam testimonio actum fuisse perhibetur , & ejusdem rei effectus hactenus manifeste probat) magnum adhiberi Ecclesiae Tolosanae , & tam Episcopo ejusdem civitatis , quam etiam omni Clero & populo ejus , atque exagitari violenter dispensium. Denique eo tempore Judaei praedictae

c - Iudeis injuriam ilatam conquerentibus apud Carolomannum Regem.

civitatis adierunt c) Karlomannum , Francorum Regem , filium Ludovici Imperatoris ; & questi sunt injuriam sibi fieri ab Episcopo jam dictae civitatis , & ab omni Clero illis & populo , in colaphizando pariter & caedendo ter in anno unum ex Advocatis eirum , nec ferre posse eos diutius tam grave jugum impositum suae cervici. Post haec vero genuflexo & lacrymabili voce petierunt ab eo , ut sua auctoritate illud fieri prohiberet , & à tam gravi pondere injustoque supplicio eos regali institutione sublevaret , ibidemque succedentem per singulas generationes filiorum progeniem , qui in jam dicta urbe perpetua inhabitatione mansuri erant : Quod si facerer , infinita illi & valde numerosa auri & argenti pondera traderent.
3 Ad haec vero venerabilis Rex & Christianae fidei plenus , respondisse fertur. Justae deliberationis proposito & Imperialis auctoritatis praecepto , tali tamque gravi & penitus importabili onere semper estis repressi , ac judicio divino condemnati. Et in quantum ad praefens pertinet negotium , praedecessorum meorum decreta quomodo funditus eruam atque conllevam , quae ad ipsis statuta sunt , & impressionis eorum signaculo roborata ? Absit hoc , & numquam ulla stabilitate firmetur. Sed ne videar

& ab hoc causa querele delata ad Consilium,

clementiam miserationemque postponere , & à justo aliquatenus declinare judicio , per quod sedes Regum ac Principum jura stabiliuntur , & longa per tempora eorum tradita filiis ac nepotibus conservantur , mittam hujus vestrae querimoniae causa legationem , ad nostrae majestatis ac perpetuae gloriae fidelissimum , atque industrium cultorem Aquitanaeque provinciae (d) Ducem Ricardum , qui suo vos patrocinio contra vestrae urbis Episcopum , contraque omnes adversarios vestros tandiu muniat , & ab illorum violentia ac depresssione tueatur , donec certa examinatione approbet , ultrum regali edicto statutum fit hoc & firmatum , unde magnopere meum exposcitis lacrymabili petitione auxilium ; an improbo ausu Apiscoporum Cleriorumque , sive praedictae urbis civium actum sit , ut vestrae cervici tam grave tamque importabile jugum incolsulto Rege imponeretur. Ac vero ne super hoc vestrae gravis querelae clamore aliquid injuste agatur , praecipiam memorato Ricardo Duci , ut coadunato Episcoporum (e) Septimaniae Aquitanaeque Conventu in praedicta civitate Tolosa , praesidente eidem venerabili Concilio reverendissimo Archiepiscopo Narbonensis Ecclesiae (f) Sigebodo , in cujus diocesi saepdicta Tolosa sita esse dignoscitur , eorum justo terminetur judicio , quid super Judaeorum querelis agendum sit. Nolo enim quidquam temere judicare vel diffinire de Ecclesiasticis causis. Vos autem abite quantocius , & vestram repedate in urbem : ego enim nittam meum legatum praefato duci , ut dicta implere studear , & nihil ex his agere praetermittat. Quod factum est , & diligenter prout Rex mandaverat atque opportuno tempore adimpletum.
4 Cumque Concilium illud strenue ageretur Tolosae in atrio Pontificalis Ecclesiae , essetque inibi grandis frequentia fidelium & Judaeorum , & ex utraque parte , ipsa , propter quam illuc convenerant causa , sagaci discussione , ventilaretur ; dicentibus Judaeis , injuste sibi fuisse olim ab Episcopis ejusdem civitatis caedendi eos ac colaphizandi impositam farciam ; & è diverso contradicentibus Christianis non , sed justo eos judioio tali poena esse damnatos. Cum neutra pars eorum adversariis

g S.Theodardus petita facultate loquendi

cederet , surrexit annuente praefatae urbis Episcopo (g) Bernardo , jam doctus egregiae indolis Theodardus , & manu silentium indicens ait : Si jubeat celsitudo Pontificalis gloriae , & maxime Domini Sigebodi Archipraesulis , magnique praeterea hujus patriae ac provinciae Ducis Ricardi , qui vicibus fungens Regalibus huic magno praeest concilio , auctor pariter & dispositor eorum , quae à Rege fieri jussa sunt , & ab Episcopis diligenti curiositate investiganda super Judaeorum querelis , superque civitatis hujus Episcopi illato intolerabili damno , veridica & omnis ambiguitatis vinculo resoluta sermocinatione eos injuste causari , atque fatis indebite injuriam contra Episcopum commoveri , in conspectu vestro convuncam , & querimoniae pertinaciam rationabili allegatione Deo auxiliante desistere penitusque cessare jam faciam.
5 Quod cum omnibus qui aderant valde placuisset fidlibus , & dicerent simguli ; Ita fiat , jubente Archiepiscopo ac Duce , protulit coram universis idem beatus juvenis Theodardus duo regalia , ut fertur , praecepta , Caroli Magni videlicet , ejusque gloriosissimi filii Ludovici , & certa signaculorum eorum impressione diligenter notata , in quibus scriptum erat : quod propterea ab eisdem Imperatoribus tali poena , talique ultione damnati fuerint , quod praeceteris qui in toto orbe erant ii , qui eo

h ostendit Abderamum Saracenorum Regem persuasione Iusaorum irrupisse in Gallias,

tempore Tolosae degebant Judaei (h) Abderaman Saracenorum Regem non coacti , se sponte adierint , & multis suasionibus ad hoc illum animaverint , ut hostiliter cim universo suo exercitu veniens omnem Christianorum multitudinem usque ad internecionem deleret , eorumque regna ac regiones ita suo in perpetuum subjugaret dominio , sicut jam subjugaverat omnem Hispaniam (i) Iberiamque , atque Hesperiam , & omnes confines earumdem regionum. Continebatur autem in eisdem regalibus dictis , quod hujus rei causa venerit praedictus Saracenorum (k) Rex , & ceperit omnem terram , omnesque regiones à Pyrenaeis montibus usque Lugdunum , omnemque Chistianorum populum gladio trucidaverit , praeter paucos qui vix potuerunt gladium ejus persecutionemque evadere , fugiendo in exteras nationes. Principes autem & nobiles natu , omnesque bellatores qui contra illum arma tulerunt ; atroci & penitus inhonesta morte damnavit , quoscumque eorum vivos capere potuit. Ea quippe tempestate Vasconiae Aquitanaeque Dux , & specialiter Tolosanae Urbis Praefes (l) Dominus Waiferius juere praelii victus est ab eo , & occisus sum omni exercito suo , & non multo post jam dicta Civitas Tolosa onsessa est & capta , & filii praedicti Principis interfecti sunt cum caeteris qui in eadem urbe reperti sunt , paeter tantummodo Judaeos , qui pactum pridem fecerant cum praefato Saracenorum Rege vivendi causa , ac libere commanendi una in jam saepedicta civitate Tolosa. Quod quoque fecerunt usque ad regnum magni Regis Francorum Caroli qui praedictum Abderama tribus magnis praeliis victum fugere cpmpulit , cum paucis qui è prelio faucii remanserint atque redire (m) in Hispaniam , unde superbe egressus fuerat , fecit.
6 Post haec igitur cum civitates , oppida , Castella prarfatus Carolus cepisset , quae prius à Saracenis invasa fuerant ; capta & in jus proprium retenta , interfectis habitatoribus eorum Saracenis , tradidit

& ideo his pilsis à Carolo M. illos ignominia & poena vetatos.

Chistianae autCatholicae fidei cultoribus : qui deinde Tolosam adiens , comperto quod habitatores ejus Judaei fecerant in pepigendo foedus cum Saracenis / eamdem civitatem dum obsideretur tradendo ; univesos eos morte dignos esse adjudicavit. Sed cum omnes ipsi cim filiis suis & uxoribus , scissis tunicis m & cinere capitibus aspertis , obviam ei processissent , miserationem ac vitam ab eo postulantes , & clamosis vocibus dicentes : Non nobis reddas secundum malitiam nostram qua morte digni sumus , sed secundum benignitatem & midericordiam tuam , quibus vivere adhuc credimus ; Flexus ad misericordiam Rex solummodo eos qui auctores memoratae pactionis extiterant morte damnavit , eos autem qui affensum praebuerant , sed non interfuerant praedictae pactioni , sub talis conditione supplicii vivere , atque in eadem civitate habitare permisit , quatenus per unumquemque annum unus puilibet , tam ex ipsis quam ex successoribus eorum , Juadeus , in die Natalis Domini & passionis ejus & in die Assumptionis S. Mariae , colaphizaretur ante fores illius ecclesiae , ubi ejusdem Episcopus civitatis juberet , uno , dumtaxat ictu virtuosi hominis , oblato prius pro censu pondere trium librarum cerae. Erat autem & hoc in eodem tomo subscriptum : Ut haec tam sancta tamque justa semperque memorialis conditio , imo regalis (n) constitutio , signata impresssione regii sigilli , & multorum praeterea Episcoporum subscriptione sub anathematis vinculo tali institutione firmata ut nemo Regum vel Principum , aut cujuscumque conditionis , sexus , vel aetatis illud audeat vel praesumat dissolvere , aut in aliquo quovis violare , quod quicumqie ageret , noverit se aeterna ultione damnandum & nullam habere partem in regno Christi & Dei.
ANNOTATA

a Guilielmus Catel lib. 5. Historia Langedocia , sive Occitania , natum arbitratur S. Theodardum in oppido elim Monte-Aureolo , nunc Montalbano dicto , in confinio Cadurcensis & Tolosane dioecesis.

b Vita MS. Strehuus.

c Hic est Carolomannus , filius Ludovici Balbi , non Imperatoris sed Regis Francorum , mortuus anno 879 , 10 Aprilis , die Veneris Sancto : cui tunc successit Carolomannus cum fratre Ludovico , quo anno 882 , dir 4 Augusti mortuo regnavit solus , mortuus anno 884 die 6 Decembris : & hec sunt tempora , circa que haec Iudaeorum , historia ,

RX MS. ET CATELLO

si tamen fatis authentica , contigisset.

d Fuerum horum temporum Dices Aquitania , Gerardus , Baso , Eudo sive Odo , postea Rex. Consuli potest Historia Ducum Aquitania Ioannis Bessii. Interim , quaeri potest an Ricardus loco Girardi hic substitutus sit , sed cum hic fuerit tempore Caroli Calvi , videtur potius alius esse , qui aut Aquitania toti , aliquamdiu praefuit , aut ejus parti , si huic historia sit fides adhihenda.

e Septimania ''dicitur Gregorio Turonensi lib. 8 Hist. Franc. cap. 28 & 30 , Provincia Galliarum , Hispania proxima , scilicet Narbonensis ditio.

f Sigebodo facta donatio extat pridie Nonas Iunii anno 3 Carolomanni , ergo anno 881 , cui infra sucessit S. Theodardus anno 885. Consule Sanmarthanos.

g Bernardi decessor Helisagar memoratur libro 2 translationis S. Vincentii Martyris auctore Aimonio , num. 9 ad diem 22 Ianuarii , & dicitur vixisse circa annum 863 cui Bernardus successit & habuit successorem Armannum , qui floruitadhuc anno 920 , memoratus in epistola Decretalis Ioannis Papae X.

h Abderam sive Adberaman aut Abderrahamim in Hispania regnasse ad annum 787 , probat Stephanus Garibajus lib. 37 Historia Hispaniarum cap. I.

i Tam Iberia quam Hesperia pro Hispania passim sumitur. Horatius Hesperiam ultimam Hispaniam dixit , ita etiam Ibera ab Ibero fluvio potest Hispania Tarraconensis dici.

k Videtur auctor attribuere Carolo Magno , que ab avo ejus Carolo Martello fuerunt peracta. Nam teste Eginhardo in ita Caroli Magni ad diem 28 Ianuarii a nobis edita pum... Carolus Martellus Saracenos , Galliam occupare entrantes , duobus magnis praeliis , uno in Aquitania apud Pictavium civitatem , altero juxta narbonam apud Pyram fluvium ita decivit , ut in Hispaniam eos redire compelleret. Contigetur hec pralia anno 732 & 737. cum Hiscan Rex Saracenis praesset.

l Imo teste eodem Eginhardo num. 6 Pipinus , pater Caroli Magni , Rex constitutus contra Waifarium Ducem Auitanae bellum à se conceptum per continuos IX annos gessit , ab anno 760 usque ad ann. 768 : quo Waifarius est occitus à Pipino , non a Saracenis. Quo etiam anno mortuus est Pippinus.

m Non in Gallia sed in Hispania agressus est Saracenos Carolus Magnus ; & eripuit illis Panpelonam , Oscam , Caesaraugustam , Barcinonem , Gerundam.

n Vtinam hujus constitutionis alii auctores memionissent.''

CAPUT II

Disputatio cum Iudaeis suspecta fidei.

7 Cumque à beato & (a) sancto viro Theodardo haec regalia praecepta perlecta fuissent in conspectu totius Concilii , & cuncti qui aderant Judaei stupefacti fuissent , non habentes quid ad es responderent ; furrexit Dux memoratus , qui erat Archiepiscopo & reliquis qui cum eo erant Episcopis : Ecce Domini Sacerdotes & Pontifices , Sanctorum Imperatorum statua , & quare id factum fit unde Judaei coram Rege questi sunt & hactenus queruntur , ex ipsa quae modo recitata est lectione bene nostis quid vobis inde videatur rectissimo differere judicio. Ad hoc responderunt omnes pariter & dixerunt : Absit hoc à nobis , ut contra hanc Imperialem rectamque ac justissimam sanctionem aliquid

Iudaeis negantibus pat.um delicta sibi imputanda,

opponamus contrarium : quis enim ita iniquus & omnipotentis Dei perpetuus inimicus , qui aliquid ex eis audeat temerare aut convellere ? Quibus auditis , Judaei dixerunt non sibi rectum factum esse judicium , nec omnimo stare debere in perpetuum , quia si Patres eorum tantum incurrere delictum , filios quoque eorum immunes fieri ab eorum iniquitate constaret : juxta quod scriptum est ; Filius non portabit

Ezech. 18, 20

iniquitatem Patris , & , Pater non portabit iniquitatem filii , sed justitia justi super eum erit , & impietas imprii erit super eum. Alioqui frivolum & instaabile omnino hoc decretum justa examinatione probatur : praefertim cum Dominus in lege non tali judicio vel supplicio multandum praedixerit genus nostrum cum caetera quae ventura erant nobis mala sigillatim exposuerat per Moysem famulum suum.
8 Quibus auditis , egregius vir Theodardus respondisse fertur : Quia semel coepi loquar adhic , & sequenti sermone redarguam , Judaeos magnam facere injuriam Pontifici hujus civitatis , nec debere eos audiri super hujus rei querimonia : ad hoc enim vacant ut importuna garrulitate debitum Deo honorem supplantare ac penitus consulcare possint : unde non dunium quin ea poena damnandi sint , qua eorum lex damnari eos rectissime praecipit , quia legis suae testimonia in conspectu totius Concilii proferunt. Cumque eunus ex Advocatis Judaeorum , nescio quis , diceret ei , utinam hoc fieret & secundum nostrae legis instituta judicaremur . & nihil mali praeterquam lex jubet nobis irrogaretur ; respondit B. Theodardus & dixit ei : Vultis ut juxta vestrae legis praecepta judicemini ? Volumus , inquiunt , & nimis volumus , & ut fiat supplici obsecratione deprecamur ; neque enim justum est justoque libramine ponderatum , ut innoxii filii noxa feriantur , vel laedantur paterna , prout paulo superius protulimus ,

& volentibus secundis legem suam judicari. Deut. 24,16

Filius non portabit iniquitatem Patris. Tale quid & in lege de eadem re ferinitur . Non occidente Pater pro filio , aut filius pro Patre ; sed unisquisque suo pinietur reatu : alias ergo nulla rectitudine ayt stabilitate vestrum contra nos judicium dignum esse poterir ; qui judicium Dei omnipotentis arbitrio humano vestraeque deliberationis censura omnino contemnitis , & quasi nihil & vacuum aestimatis , quod illeore proprio fieri mandavit. Quod cum ita sit , noverit magnus Dux & universi qui cum eo sunt Principes atque satellites iterum adire nos Regem & destere corem eo injuriam , quam irrogatis nobis contra praeceoptum illius ; Judaei enim sumus , non Christiani , & nobis ac parentibus nostris per seipsum Omnipotents Deus legem promulgavit fidelem , secundum quam volumus judicari , eo quod bona sit & sancta , & semper fideliter ab universa gente nostra custodienda. Nam quod bona & sancta fit lex nostra , quidam ex vestrae fidei cultoribus dixit : Lex

Rom. 7,12

quidem bona & sancta & mandatum justum & bonum. Ex Psalmista : Lex (inquit) Domini irreprenhensibilis : quod enim reprehendi non valet , non dubium quin bonum fit. De vobis autem noster sanctum & fidelis Propheta ait : In Gentibus non est lex : ergo si lex in vobis non esy , sicut neque in ullis Gentibus quae sub coelo sunt praeter Judaeos , qui semper divinam legem observant , quomodo secundum vestrum velle & non justa divinae legis auctoritatem injuste non judicatis ? Cum ipsa lex adeo bona fit , ut Christus ipse vester de eadem dixerit ,

Matt. 5,17

Rom. 7,12Non veni legem solvere , sed adimplere.
9 Cum ergo , ut fertur , longo vernorum protractu Judaeus , ut erat sandi peritus , haec & hujusmodi multa perorasset ; ait ei B. Theodardus , divinis pariter atque liberalibus literarum studiis apprime

concedendum censet Theodardus ,

instructus : Importunitas Judiace perfidiae , Deo pariter & hominibus semper rebellis , in tantam hodie per te prorupit insolentiam , ut dicas Christianos nullam habere legem , cum lex vestra à vobis jure ablata fit proter malitiam studiorum vestrorum , & nobis Christianis plenius ac perfectius quam vobis vel

concedendum censet Theodardus ,

parentibus vestris tradita ; juxta quod olim Dominus in Ecangelio loquitur dicens ; Auferetur à vobis regnum Dei & dabitur genti facientis fructus ejus. Idipsum &

Matt. 21,43

legisdator Moyses & reliqui post eum Prophetae Hagiographorumque scriptores , multis atque diversis Scripturarum documentis , multo prius quam fierent , divino spiritu protulerunt : unde si placet Archipraesuli , ceterisque Coëpiscopis ejus , & insuper Duci Principibusque nec non satellitibus illius & universae huic Synodali frequentiae , omnis haec Judaica plebs impetrare mereatur quod (b) intente deposcit , & dicit sibi injuriam fieri si non secundum suam judicetur legem : ego enim , si Deo placet & vobis , allegator pariter atque sequester vester ero in his , & monem molestiam omnenque injuriam disceptandi vestrae jussionis licentia solus libentissime feram.
10 quod cum placisset omnibus Christianae partis fautoribus , essetque satatutum decreto majorum , praecipue Ducis , ut fieret ; talibus est verbis Judaeos adorsus B. Thedardus ; Dicite , quaeso , Judaei , semper Christianae fidei ad vestrum nosse posseque hostes atque perpetui adversarii , utrum aut secundum illud judicum velitis judicari ,quo lex vestra unumquemque sive justum sive injustum , cum adhuc Patres vestri inhabitarent repromissionis terram sibi à Domino traditam , judicandos esse praecipiebat ; an aliter postquam positi sunt in terra hostili , in

& quidem sic ut ipsimes sibi judices eligant ;

qua & vos adhuc moramoni , viperina eorum soboles atque progenies ? Qui dixerunt ; Malumus quidem eo judicari judicio , quo Patres nostri adhuc in sua positi regione judicabantur , quam inimicorum judicio hactenus servi , & nulla libertate erecti , vel ad agendu quae volumus dimissi. Et B. Theodardus : Sic , inquit , fiat ut magnopere poscitis : Eligite ex vobis viros sapientes & gnaros , qui juste vos judicent , quoniam nemo alienigerarum debet vos judicare secundum legis vestrae praeceptum. Et Judaei ad haec ; Bonum est quod afferis , & recto decernis hodie ac proponis judicio. Ad quod & B.Theodardus : Si bonum est (inquit) quod dicitis , cur non illud implere studetis ? Festinate igitur ad id agendum , quoniam valde vexatur omne hoc magnum Concilium hujus rei causa , & diutina laborositate defatigatum abscedit , non valens tantae dilationis moras aequanimiter tolerare : praesertium cum jam jamque dies tendat in vesperum , & lucis auctor proclivus praecepsque vergat admodum in iccasum.
11 Ad haec Judaei respondisse dicuntur : Scimus

ad quod inductus usque incratinum daiis,.

quidem quoniam inclinata jam die valde advesperascit ; & ideo si coeperimus judicare , & certo diffinire judicio super hoc quo causamur nostrae depressionis negotio , illud quod nobis impedintis judicandum , non poterimus hodie ad perfectum usque perducere finem ; quoniam (ut praedictum est) sestinat occumbere sol , & lucis suae radios a nostri conspectus intuitu celerrima velocitate subducere , & non est opportunum ut sub hujus tam brevis dieculae parvitate discutiatur ; neque enim tantam tamque nefarium valebimus , in disceptando contra vos hostes , facile exolvere hoc judiciale discrimen. Quocirca si placet Duci ceterisque Principibus , differatur haec agendi prolixitas in crastinum ; deturque nobis locus intra nostrae ambitum Synagogae ad judicandum , quoniam intra vestrae septa Ecclesiae nec tractare , neque disputare , neque etiam ullum habitationis locum habere debemus. Quamvis enim exules simus & peregrini , & à nostrae terrae situ finibusq ; procul positi ; tamen regali impertitione olim parentibus nostris jure hereditario traditus est locus intra civitatis hujus moenia , in quo hactenus constructa est nostrae operationis

EX MS. ET CATELLO.

synagoga , ubi & nos debita laudum atque orationum vota quotidie Deo persolvimus , & immensas illi

cum in sua synagoga judicaturi ipsimet consedissent ,

gratias prout oportet semper cernuo reddimus cultu. His namque & hujusmodi assertionibus diu peroratis , cessit eorum petitionibus Dux , atque etiam omniun qui convenerant , hominum generalis caterva eorum dictionibus assensum libentissime praebuit : unde factum est in crastino juxta condictum non parva populorum utriusque sexus multimodo concurreret , ut qualiter eadem res , ejusdemque rei eventus se haberet , nosse pleniter cuperent. Judaei ergo in atrio suae sunagogae paraverunt Duci & qui cum eo Principibus sedilia non pauca , diversis ornamentorum regminibus adoperta ; porro Episcopis , ac eorum diversi ordinis Clero , nullum sessionis siverunt ac decoraverunt in sedendo eis locellum ; licet Officiales eorum ministri Pontificalia secum conopaea tulerint , suisque Coepiscopis disposite ad sedendum , prout res ipsa jure poscebat , opportunis statuerint locis. At vero Judaei , in introitu portarum suarum , & juxta ostia praedictae synagogae , suae gentis Judicibus palliatas attulerunt cathedras , allatis singulis eorum , positisque super singula epistylia judicialibus libris , quibus , juxta quod in eis scriptum continebatur , credebant fe iidem Judices cuncta devernere , ac suo judicio libere determinare.
12 Cumque jam ad ejusdem rei agendum negotium tempus instaret ; dixisse Episcopis qui aderant Dux saepe dictus Ricardus perhibetur : En , gloriosissimi Pontifices , opportunum jam imminet tempus agendi , propter quod huc omnes convenimus , diu à nobis protractum judiciale Judaeorum examen. Nunc quoque cum res ipsa exposcat , & tempus congruum exercendii illud instet , ne prolixus hujus civitatis Episcopi ac Judaeorum causa qualibet differatur dilatione , obnixe precamur. Cui cum & Episcopi illico respondissent ut fieret ; ex praecepto Episcoporum

mandat reos eorumque accusatores adduci ;

surrexisse continuo dicitur B.Theodardus , & stetisse omnium medius , atque ita Judaeos allocutus fuisse. Video , inquam , vido , ò Judaei Judices vestros ex utraque portarum vestrarum & in ipsis etiam portis constitutos ; sed non video reorum personas , qui judicandi sunt à vobis , praeter solummodo vestrae gentis homines : unde expedit vobis , ut qui judicandi sunt ab eis , praesententur à vobis una cum accusatoribus eorum ac testibus , qui bene crimina noverint , unde à vestris Judicibus merito sublevandi sunt vel condemnandi. Et Judaei ad hoc respondentes dixerunt : Rei igitur , quos judicandos esse dicitis à Iudicibus nostris , vis estis , qui persecutionem nobis injuste irrodatis & universi qui nos tam gravi jugo servitutis jugiter deprimunt. Ad quod venerabilis Theodardus respondisse traditur : Quae lex praecipit , quodve edictum , ut Judaei judicent Christianos , & judiciali decreto sibi subjiciant ? nisi forte illud Psalmistae impleatur , quo dicitur . Quia gladii ancipites ferendi

Ps. 149,6

sunt à vobis as faciendam vindictam in Gentibus , & increpationis in populis , ad alligandos Reges eorum in compendibus , & nobiles eorum in manicis ferreis. Quod si ita est , judicate praesentem Ducem & omnes principes ejus , & exercete in eis vindictam de malis , quibus injuste vos depresserunt atque diversis affecerunt supliciis , ac geinde alligate Regem in compedibus & cunctos nobiles ipsius.
13 Quibus auditis responderunt Iudaei : Vindicta , quae exercenda est à nobis , non in uno tantum Rege vel principe facienda est , sed in totius mundi Regibus

respondentibus reos esse Christianus ,

atque Principibus. Quod vero dicis , neminem Christianorum à parentibus nostris vel à gente nostra fuisse judiactum , lege Evangelii libros , & invenies forsitan , quod non solum reliqui Christiani , sed etiam vester

EX MS. ET CATELLO

Christus judicatus est & Discipuli ejus , & morte damnatus , ac durissima morte perempti , reliqui vero à finibus terrae nostrae expulsi sunt judicio parentum nostrorum ac Principum. Quod cum audisset Dux & Principes ejus , dixerunt : Ore vestro locuti estis modo , unde digni estis incendio ac diversis tormentis. Sed ne videamur vobis injuriam inferre , vel contra Regis decretum aliquid contra vos injuste moliri , judicate quos vultis ac vestro judicio condemnate. Cumque in Episcopum illius civitatis , & universos Clericos ejus vellent retorquere judicium , & dicerent quoniam eadem poena digni erant , qua & ipsi Judaeos depresserant ; dixisse fertur B.Theodardus : Ubi haec lex vestra praecipit ut talionem nobis inferatis pro suppliciis , quibus ut dicitis afflicti estis olim à nobis ? Et Judaei : Numquid non lex nostra reos puniendos esse dicit eadem poena , qua & ipsi alios affecerunt , ut est illud ; Oculum

Lev. 24,20

pro oculo , dentem pro dente & cetera , quae sequuntur ? alioqui non rectum poterir esse judicium , nisi talia recipiatis , qualia nobis & parentibus nostris injecistis.
14 Quibus & B.Theodardus ait: Scio , inquit , & bene scio , quia haec lex nonnisi vestrae gentis hominibus promulgata est : porro nulli gentili , nulli

nehat hos eorum legi subjidi ,

incircumciso , nulli à vestrae fidei religione alieno data est. Nam nostrae fidei homines , Christiani scilicet , non debent hac lege vestra ullo modo judicari , quoniam non sunt intra vestrae telluris regiones positi , neque more vestro cultellari incisione truncati vel circumcisi , sicut neque jugum legis vestrae portare sunt assueti : maxime cum hesterno die , in conspectu Ducis & omnium qui aderant Episcoporum ac totius Concilii , dixeritis , nullam nos habere legem , & hoc ipsum Prophetico testimonio affirmare conati fueritis , dicendo , In gentibus non est lex. Si ergo legem juxta vestrum testimonium non habemus , quomodo vestro kegali judicio subjacebimus ? & jugum , quod neque nos neque Patres vestri portare potuerunt , cervicibus nostris imponi patiemur ?

2 Cor. 6,14

praefertim cum dicat Apostolus , Nolite jugum ducere cum infidelibus. Quod autem infideles sitis , & Deo omnipotenti (c) mentiti , legisque illius

ipsos autem juxta illam in septuplu pùniendos ,

praevaricatores continui ( unde & Mosaicis melecdictionibus estis illaqueati , & omnimo irretiti ) non solum Lex , & prophetiae Psalmorumque contextus , verum etiam ejusdem rei poenalis evidenter pandit effectus. Nam si hoc jugum , unde fedulo querimoniam Regi ac Duci clamosis vocibus insonatis , ad litteram velimus accipere , non tantum uno virtuosi hominis ictu , sed etiam pro unoquoque eorum septem vobis colaphi imprimentur ; juxta quod in lege vestra scriptum est

Lev. 26,21

Domino dicente , Augebo poenas vestras septuplum adversus incedens contra vos.
15 His & hujusmodis allegationibus à B.Theodardo peroratis , ait Dux (ut fertur ) Juadeis : Quid ad haec vestra opponat controversia audiamus. Et Judei , haex quidem , inquiunt , in terra nostra Dominus nobis juste pro peccatis nostris inferre minatus est : nunc autem , qui interra hostili sumus , non debent nobis talia inferri supplicia vel tormenta. Ad haec Dux iratus in Judaeis protulisse dicitur : Miror admodum importunitatem Judaicae perfidiae ; illi enim supplices , luctuosisque gemitibus precati sunt me , ut eo judicio judicarentur intra suae symagogae claustrum , quo secundum suae decretum legis , quando in terra sua erant nondum exules judicabantur ; quod non solum agere eis libenter concessi , sed etiam ipsos Judices ac Censores eorum unde querebantur constitui ; qui cum putarent nostrae fidei homines suo sibi mancipare judicio , & vederent neminem debere ea censura judicari praeter suae gentis homines , quia juxta suae legis praeceptum Judaei in terra sua judicabantur ; [ non autem Christiani ] , eo quod nullo eis fidei pacto juncti sunt , & semper à jugo legis eorum atque à societate mutuae dilectionis eorum extranei ; causantur quia non datur eis facultas vindicandi in Episcopo civitatis istius & Clero ejus omnique populo , à quibus digno supplicio hactenus mulctati sunt. Qui cum non habeant justam allegationem , unde à se debitas colaphizandi excutiant poenas , neque quid nostros accusando seque exculando eis objiciant ; cum septuplum eis Jusaeis augenda sint diversa supplicia juxta legis eorum scripturas ; mittam de ipsis , eorumque improba perfidia legationem (d) Imperatori , & quid actum sit , qualiterve in judicando illos , & quae à nostris objecta sint ( neque enim

quod tamen ne fiat deprecantur ,

illi innotescere praetermittam qiod dixerint audientibus cunctis , Judices eos Christianorum jure fieri debere , qui eorum Christum & Dominum suo judicaverent judicio atque condemnaverunt , utpote reum mortis crucis supplicio ) ut quid super his agendum sit , suo determinet regali edicto.
16 Cumque jam ad hoc res instaret ut ex praecepto Ducis eadem scriberetur legatio , & nimio terrore perculsi Judaei exangues efficerentur ; provoluti genibus pedibusque Episcoporum , ut eis misericorditer subvenirent , indulgentiam eis à Duce impetranso ; moti tandem eorum fletibus adierunt eum petentes , ut fineret eos ipso eodemque mancipatos supplicio , quo ab Imperatoribus prius damnati fuerant , sub silentio ac tranquillitate vivere. Qui cum universi Ducem adiissent , ut misericordiam ab eo Judaeis impetrarent , & ipse nollet eis assensum praebere ; dixisse perhibetur ad eum B.Theodardus : In hoc

modo profiteantur justa se puniri.

Domine & clementissime Dux , postulantibus Episcopis acquiescere debes , si aliqua ad gloriam Dei omnipotentis ex proposito tuo praedicto Judaeorum adjiciantur supplicio. Erit enim memoriale , & cunctis Christicolis non parum acceptabile , ut is qui colaphizandus est Judaeus , priusquam pugnizetur , coram omnibus circumstantibus sibi ter voce dicat excelsa : Bene quidem & fatis juste decretum est , ut cervices Judaeorum pugnis subjiciantur Christianorum , eo quod noluerint subjici Jesu Christo Nazareno , Deo Deorum ac Domino Dominorum. Quod si noluertit , referiatur septies ut impleatur quod in lege eorum scriptum est , Augebo poenas vestras septuplum adversus inceens contra vos : si enim hoc feceritis , erit vobis in memoriam aeternam , & praemium aeternae salutis. Idipsum autem quo nulla deleatur oblivione , imprimatur schedulae , ac deferatur Regi , & ex decreto ejus nihilominus membranae tradatur , atque certissima impressione ipsius signetur sigillo. Quod cum placuisset Duci & universo Concilio , missa sunt haec litteris comprehenda ad Regem. Cumque & illi illud quod gestum erat de Judaeis valde placuisset , scriptum est ex praecepto illius , ac diligenter signatum, atque etiam remissum Duci , hujus rei gratia , ut Pontificalibus fiscis denuo contraditum , tute inibi conservaretur in testimonium perpetuum.
ANNOTATA

a MS. Scholasticissimo

b Excusum , injuste.

c Idem. inimici.

d Imo Regi , quia dictus Carolomannus non fuit Imperator. Ceterum quod tota haec disceptatio suspecta a nobis fidei sit in titulo voluimus indicatum : nam si prior pars capìte praecedenti contra historiam peccat multa , haec postea haud minus contra prudentiam peccare videtur , dum causam talibus proponit argumentis actam , tali modo peractam.

CAPUT III

Ordinatio in Archidaconum, Sacerdotem , & Archiepiscopum Narbonensem.

Narbonam traductis ,

17 Interea dum haec agerentur , & soluto Concilio quisque rediret in sua ; accidit ut praedictus Archiepiscopus repedaret Narbonam , ducens secum memoratum venerabilem juvenem Theodardum ; quia erat , ut traditur , corde & corpore sanctus , litterisque divinis ac secularibus valde , ut supradictum est , instructus , eloquioque tam litterali quam etiam vuldaro facundus. Postquam igitur venit vir venerabilis saepedictus Theodardus Narbonam , una cum Segebodo Archimandrita praelibato ; tantam ei Dominus contulit gratiam , ut à cunctis ejusdem vivitatis habitatoribus speciali diligeretur amore , & continuo semper coleretur honore. Non multo post autem cum ab universis nimio diligeretur affectu , & ipse bonis operibus insudaret ; contigit quendam Archidiaconum praedicti Archipontificis ab hujus vitae luce migrare , & fari munus Deo disponente persolvere. Quo defuncto ab omni Clero Ecclesiae sanctorum Martyrum Justi & Pastoris , omnique populo jam dictae civitati Narbonae , animato prius ad id agendum Archiepiscopo , experitur ad suscipiendam Diaconatus (a) αρχην , qui eatunus ,

creatur Archidiaconus ;

ut fertur , Subdiaconatus tantum ungebatur officio. Accepta autem benedictione Diaconatus pariter & officio , in tantam bonitatis ae benignitatis prorupit exuberantiam , quatenus illum clementiae ac continuae pietatis thesaurum , quem diu in abditis praecordiorum siorum celaverat , ex proposito piae devotionis omnibus propalaret.
18 Ex eo itaque tempore quo Diaconatus αρχην suscepit, acsi lumen à tenebris prolatum , candorem

exercer caritatem erga Deum & proximum ;

ingenitae pietatis sparsim cunctis infudit. Qui pauper , quae vidua , quive pupillus , aut quis advena hospes vel peregrinus , infirmus quoque aut imbecillis , sive in aliquo corporis membro laetus fuit , cui non ille , prout valebat , opem misericorditer exhiberet ? & cui non ex substantiae propiae viribus necessaria sub rogaret ? Denique cum his & hujusmodi adeo semper esset bonis operibus deditus , ut merito si vellet , acsi beatus Job , veraciter dicere posset ; Oculus sui caeco , & per claudo ; foris non mansit peregrinus , & ostium meum viatori patuit ; ad hoc ( ut ita dicam ) fidei & religionis augmentum excrevit , ut Deum omnipotentem in omnibus ac per omnia , & ultra omnia . intente amaret , & ejus praeceptis indefinenter parere insisteret. Nam pernox in vigiliis atque orationibus omnes pene noctes ducebat insomnes , cum diebus quoque singulis horas , Canonica dispositione ad laudem Dei semptemplici determinatione jucta horologicam designationem limitatas , ita solerter diligentissimus horoscopus observaret , quatenus nullis unquam necessitatibus cederet quin tempore opportuno Dominum genuflexo in Jesu Christi nomine exoraret , sive mansor , sive idem esset viator , implens

'' Ps. 118,64 Psal. 87,2

illud Psalmistae , Septies in die laudem dixi tibi ; & iterum , Domine Deus salutis meae in die clamavi & nocte coram te.
19 Quid multa ? Cum Diaconatus officium religiosissime observaret , & injunctum sibi Evangelicum sacramentum exerceret ; placuit iterum Clero simul ac populo , maxime autem Archiepiscopo , ut ad Sacerdotale proveheretur decus. At ille cum se indignum

ordinatur Sacerdos :

diceret , & mullatenus fieri posse , ut tam sanctum tamque mysticum officium , divinitus sanctis ac viris justissimis olim traditum , nisi invitus susciperet , totius populi & Cleri , maxime autem Archiepiscopi , compulsus (b) hortatu , Sacerdotale tandem adeptus est culmen. Dignitate igitur Sacerdotuu accepta , qualis , quamque sanctus , & quam

EX MS. ST CATELLO.

religiosus erga Dei cultum indefinenter extiterit , nullus mei oris sermo valet evolvere. Nempe cum longe lateque bonis admodum polleret operibus , & fama ejus in exteras procederet nationes ; praedictus Dux , cujus supra mentionem fecimus , Ricardus , & egregiae nobilitatis Hugo Abbas S.Saturnini Episcopi & Martyris , prior verbis , sequens vero litteris , precati sunt memoratum frequenter Sigebodum , ut fi in aliqua dioecesi Septimaniae contingeret vita defungi ex Episcopis sibi subffraganeis quemquam , loco illius substitueret virum eruditissimum S.Theodardum. Sed divina dispositione actum est ut nemo

& Episcopatu dignum aestimatus ,

Episcoporum in praedicta provincia ultimum exhaleret spiritum , donec divae memoriae frequenter praenotatus Sigebodus suum ei redderet , qui dederat , spiritum ; & corpus illius juxta minacis condicti praeceptum in caducam rediret materiem , unde fuerat sumptum.
20 Quo quidem ab haec temporali vita subtracto & aeternae contradito , conveniunt Cathedrales praedictae Sedis atque Ecclesiae Episcopi , Gistoranus scilicet (c) Carcassonensis Ecclesiae , & Agilbertus (d) Bitterensis , Narbonam : & universa pecularia defuncti Pontificis & Ecclesiae jam dictae , thesaurum scilicet ac libros , & diversa Ecclesiae saepedictae ornamenta , diligenter exquifierunt ; & facta conscriptione de omnibus eidem Ecclesiae pertinentibus quas

mortus Archiepiscopo Narbonense Theodaldo ,

repererant rebus , rursum ea quibus prius credita fuerant commendare nihilominus sub cautione in conspectu Cleri & populi studuerunt. Post haec autem , prout res ipsa necessario poscebat , superna aspirante clementia , auxiliante Deo & Domino nostro jesu Christo , generaliter cuncta Narbonensis Ecclesia , Clerus videlicet & nobiliores laici , mediocres quoque & vulgus , uno animo eodemque desiderio sibimet B.Theodardum Archisacerdotem profuturum eligunt Pontificem ac Pastorem. Cunt igitur adhuc essent Narbonae venerabiles praedicti Epicopi intra sanctorum martyrum Justi & Pastoris ecclesiam , qui idcirco convenerant ut visitarent eumdem locum , eo quod ipsa ecclesia à suo nobilissimo virop , ut praedictum est , foret viduata ; vocaverunt Clericos & cunctam plebem ipsius civitatis in jam praenotatam Sedem , ut si ibi inveniretur Christo praeduce vir prudens & sanctus , qui tantum onus portare , tamque maximum populum regere ac gubernare valeret , edicerent ; sulti dudum auctoritate regia , & scriptum in praesenti habentes super hoc praecelsi Abbatis Hugonis , nec non & Ricardi Marchionis , & Missum eorumdem Principum Agilbertum venerabilem Episcopum.
21 Denique his rite ab Episcopis peroratis , adscendens gloriosissimus Episcopus Gisleranus in ambonem , populo universo urbis exposuit secundum auctoritatem Canonum , quonlam non licet ordinari Episcopum , nisi quem Clerus elegerit , & populus expètierit : unde & monuit eos in Deo & propter Deum , ut

à Clero & populo eligitur ipse ,

si talis in ipsa Ecclesia reperiri posset persona , quae secundum Deum & secundi seculum digne illis Pastoralem valeret adhibere curam , ore proprio quisque illico personaret , capto simul suorum consultu. Tunc responderunt omnes Clerici , & Abbates , & populus universus ea quae vera sciebant. Est quidam Archipresbyter noster , nomine Theodardus , plenus scientia , ornatissimus caritate , efficax oratione , nobilissimus progenie , & universa morum praeclarus honestate : & quia est columna immobilis propter boni operis continuam instantiam , velet profecto hanc magnae hujus Sedis Pontificalis Ecclesiam regere , nosque post Deum egregie gubernare ; quapropter ipsum eligimus hodie , & eum totis visceribus acclamamus , ut sit Pontifex noster , Pastor quoque & lampas

EX MS. ET CATELLO.

istius Ecclesiae , quem Sacerdotem bonis moribus plenum scimus , qui aliorum ferre valet potenter animositates , & prodesse atque praesse potest cunctis. Ipse namque rectus vita , qui exemplum bonum monstrabit omnibus sibi ovibus , & quod verbis praedicaverit opere complebit.
22 Quibus auditis beatus Episcopus adjuravit eos omnes , ut si esset aliquis , qui contra hoc aliquid obsicere vellet , surgeret & cum fiducia diceret. Ad haec omnes responderunt simul : Si est qui aliquid infausti de illo dicere praesumat procedat nunc , & in vestro conspectu mendax à nobis probitatur. Cumque nullus esset qui aliquid ad haec objiceret ; Episcopi Deo gratias egerunt , & omnis populus pariter gaudio repletus , laudes Domino reddidit ; unde & praedicti ambo qui aderant Episcopi , ejusdem electionis schedulae nomina sua litteris imprimere studuerunt ita: Gisleranus , Carcassonensis Ecclesiae

cum magno omnium gaudio & approbatione.

Episcopus , cum Clero & plebe mihi concesta , assensum praebeo huic sanctae , & beatae electioni. Nam & ego Agilbertus , Ecclesiae Biterrensis Episcopus , cum Clero & populo mohi concesso , eidem electioni consentio. Post hos Archidiaconi quator , & Abbates quinque , & Sacerdotes nonaginta quinque , qui ibi aderant , omnes propiis manibus nomina sua eidem tomo litteris impressere : Laucorum autem qui affuerunt numerus nescitur prae illorum multitudine. Quibus juxta praefatam rationem rite peractis , praedicti qui aderant Episcopi , Agilbertus scilicet atque Gisleranus , secundum Canonum instituta ( quae jubent Metropolitanum Episcopum non debere ordinari nisi praesentia , vel consensu omnium Episcoporum ejusdem Provinciae cui praeponendus est , qui

Invitantur ad ordinationem ejus Episcopi Suffraganei

αζχλω regimis ejusdem curamque nihilominus pastolarem suscepturus est ) miserunt ad universos Coepiscopos & Consuffraganeos suos , ad jus praelibatae Narbonensis Ecclesiae specialiter pertinentes , ut omnes convenirent ad suum suae sanctae Metropolitanae Ecclesiae consecrandum , quem Clerus & populus elegerant , atque uno animo unoque consensu expetierant sibi profuturum Episcopum Theodardum.
23 Qui omnes , acceptis litteris legationum praedictarum , gaudio magno repleti , gratias Deo egerunt , quod talem , tantumque virum in Archipraesulatus dignitatem dispositione divina suscepturi essent , quem nec peccati quidem , nec popularis objectionis , neque etiam prosapiae vel generositatis ulla suscabat macula. Unde factum est ut omnes adire vellent hujus rei gratia praedictam Metropolim tempore sibi statuto ; sed hanc eorum voluntatem non parum impedivit diversarum adversitatum ingens

à quorum tribus

difficultas , & ideo non nisi tres tantummodo perrexerunt in jam dictam Metropolim praedictae consecrationis causa : quorum primus Gisleranus , secundus Agilbertus , tertius quoque Ausindus (f) Elnensis Episcopus fuit. Hi quoque alacri & promptissimo animo affuerunt : ceteri vero , quos certa eo properandi difficultas arcebat , suis singulis propria manu firmatis legationibus ipsum se velle habere Pastorem , ipsum Archipontificem , quem sciebant tanto officio dignum , & talibus negotiis specialiter aptum , quantocius eis , qui ad se miserant , hoc remittere studuerunt Episcopis.
24 porro qui venire nequiverunt ad consecrandum jam saepe memoratum Archiepiscopum Theodardum , septem fuisse leguntur ; quorum nomina ifcirco litteris annotare nostrum non piguit

ex consensu aliorum absentium septem ,

stylum , ne quis arbitretur Rectorum haec me proprii protulisse cordis archivo , & aliqua veritate carentia hujus meae descriptionis opusculo impudenter inferuisse. Nam primus eorum (g) Frodonius , Barcinonensis Episcopus , ob infestationem Saracenorum ,q ui hostiliter eo tempore contra indigenas terrae illuis venire disponebant , adesse omisit. Secundus Maclarius , (h) Lutovensis , eo quod gravi valetudibe tenebatur. Tertius namque (i) Nigobertus (k) Urgellitanus fuit : qui & ipse nihilominus causa infirmitatis corporae venire distulit. Quartus quoque (l) Theutarius (m) Gerundensis , nimia aegritudine occupatus , praedictae consecrationi , sicut & ceteri consensit , sed venire ad eam non potuit. Denique eorum quintus Bernardus Tolosanus fuit , cujus longe superius mentio facta est : is enim idcirco venire praetermisit, quoniam extra Episcopatus sui fines longe positus erat. Sextus autem eorum qui defuerunt fuit Boso (n) Agathensis , qui propter nimiam (o) garsionum vexationem , qua jugiter praedicti Episcopatus territoria devastabantur , venire distulit. Nam septimus eorum Asahel (p) Useticensis defuisse scribitur ideo , quia multa , & longa aegritudine occupabatur. Quo igitur tempore (q) ... , & (r) Nemausensis Ecclesiae ... suis viduatae Episcopis erant , & nulla eorum legatio affuit , quoniam non prius adesse potuerunt , quam praedictus Theodardus ordinaretur imo consecraretur Episcopus.

consecratur Archiepiscopus ,

25 Quid multa ? Advenit dies statuti temporis , in quo sanctus ac beatissimus Theodardus consecrandus era Dei dispositione Episcopus. Erat autem Dominica necnon Augusti , ut dicitur , (s) quinta decima dies , in qua semper annuatim celbritas Assumptionis gloriosissimae Genitricis Dei & hominis unius

15 Augusti anni 885 ,

Jesu Christi ab universo veneratur atque excolitur populo Christiano. Porro tunc à tempore Incarnationis Dominicae octingenti octoginta quinque computabantur anni. Aera vero (t) nongentesima vicesima tertia , & indictio tertia : quo (u) in anno Carlomannus , quem praediximus Rex praesentis seculi luce castus , successorem Regni habuit (x) Odonem. Igitur qui convenerant narbonam Episcopi Ausindus , Gisleranus , atque Agilbertus , peracta à se triduana frugalitate , una cum conjejunante sibi tunc futuro Episcopo , juxta morem pristinum ad Apostolis antiquitus traditum , comitante secum innumera Cleri & populi multitudine , S.Mariae intraverunt ecclesiam , ubi sanctissimum corpus B.Pauli cognomine (y) Sergii , sanctorum Apostolorum Petri & Pauli olim discipuli , tumulatum hodie usque quiescit , ut propter

in ecclesia S.Maria:

quem illo convenerant , devotissime consecrarent atque ordinarent Episcopum. Quod utique sanctae ac religiose persecerunt , congaudentibus simul & congratulantibus qui aderant omnibus.
26 Ordinato si quidem beato & vere sanctissimo Antistite Theodardo , tota civitas laudistuis personabat vocibus , benedicens Dominum , qui talem , tamque benignum contulerat populo suo clementer Episcopum. Huic autem beato & juridico praeconio subdebatur ab omnibus : Felix , inquam dies haec , & nimium

cum gaudio omnium

felix , in qua tantus tamque religiosus vir Praesulatus arcem suscepit , & Pastoralis curae Cathedram gloriose promeruit. Cum haec hujusmodi reliqua tota utriusque sexus praedictae civitatis turba resultans creberrime infonaret , addebat dicens : Benedictus , inquam , benedictus semper Deus aeternus , qui provida sui dispensatione & clementissima bonitate beatum hodie Theodardum Pastorem nobis atque Rectorem egregium tribuit , & lumen pacis atque benignitatis e tenebris cum illo produxit. Haec quidem , & hujuscemodi cetera civibus cum magno favore personantibus , non parva Judaeorum

etiam Iudaeorum ;

aderat caterva ; quae tam suo Hebraico , quam etiam nostro , haud dubium quin Latino eloquio , super Episcopi consecratione laudes Domino & gratias referebat. Unde sanctum est , ut eo consecrato , cum rediens portam civitatis ingredetur , omnes uno agmine occurrerent illi , dicentes ; benedictus Dominus in aeternum , fiat , fiat , qui te sibi fidelem famulun , & Ecclesiae suae Sacerdotem magnum constituit. Clerut quoque omnis diversi ordinis & aetatis , gaudens pariter & exultans altissime , hymnizabar , Te Deum laudamus , te Dominum consitemur ; atque ista psallendo , sanctorum Martyrum (z) Justi & Pastoris postquam ingressi sunt ecclesiam , ipsum in Pontificali collocaverunt

deductus in ecclesiam S. Justi & Pastoris Missam celebrat ,

honorifice solio. Idem autem Missarum solennia sicut devoto mentis affectu , ita & festivo cultu ob imminens festivum tempus peregit , oblatis pro se proque sibi grege commisso , & pro universa Christi Ecclesia salutaribus hostiis. His autem rite egregieque completis , benedixit populum , atque dimisit unumquemque gaudio magno repletum redire in sua , cum ipse non suo recesserit proposito , quod semper solicite erga divinum exercuerat cultum.
27 nempe à sui Episcopatus tempore , ac si novus , noviter in divinum famularum adeo excrevit , ut non diebus neque noctibus ab exercitiis Christianae religionis recederet , nec quidquam unde merito redargui

claret miraculis.

posset , cive verbis , sive operibus ageret. Quocircaa factum est ut eo diu multumque peseverante in diversis honorum negotiis , Dominus ejus merita palam omnibus monstrate clementer dcerneret. Fertur namque quod ejus imperio , in Jesu Christi nomine , daemones ex obsessis corporibus frequenter expulsi sunt , phrenetici atque lunatici & qualibet insania detenti sanae sunt menti restituti ; hydropici autem , paralytici , & claudi , & diversis infirmitatibus occupati , saluti sunt pristinae redditi : febricitantes quoque , benedictionis illius aqua potati sive aspersi continuo sanabantur. Et quia miraculorum illius multimoda beneficia referre nequeo , sicut nec illa quibus semper creberrimus fuit , intentus orationi , continuuus jejunio , frequens vigiliis , assuetus eleëmosynis , bkandus atque modestus moestorum consolationibus , feverus quoque delinquentium correctionibus ; ad ea quae specialiter post Episcopatus sui benedictionem devote peregit , nostra quantocius redeat dictio.
ANNOTATA

a MS. arcem.

b idem, electione.

c Abbatiam S.Saturnini olim extra urbem Tolosam fuisse constructam , quae nunc in ipsa est , tradunt ex Fortunato Sanmarthani , à quibus etiam aliquis Hugo Abbas nominatur , sed qui seculo 12 vixit. Colitur S.Saturninus 29 Novembris.

d Carcaso , Carcasio aut Carcassona , Atace fluvio dividitur in 2 partes 10 leucis Narbona dissita.

e Biterae seu Biterrae , urbs ad Orobum fluvium distat Narbona 3 aut 4 leucis.

f Elna , helna aut Helena , urbs Episcopalis in Comitatu Ruscinonensi , unde postea Perpinianum Sedes trnslata est. Miramur porro hujus Ausindi Episcopi nomen abesse apud Sanmarthanos , reponendum inter Wadaldum & Stephanum.

g Frodonius , aliis Frodoinus , transtulit reliquias S.Eulalia Virginis & martyris in urbem & adem Cathadralem anno 878 , uti late deduximus ad diem 12 Februarii pag. 578.

h Lutona , aliis Lutena , & Lodeva , distat Narbona 14 leucis ad Boream , seu 40 millibus passuum. De ea egimus 13 Februarii ad Vitam S.Fulcranni Episcopi Lodovensis.

i Nigobertus , in MS. Ingobertus , habetur Episcopus 25 apud Tamajum Salazar ad diem 3 Octobris.

k Urgella urbs Cataloniae prope Pyrenaos montes , de qua latius agimus 28 Maji ad Vitam B.Iusti Episcopi Vrgellitani.

EX MS. ET CATELLO.

l Theutarius , aliis Theotarius , 17 Episcopus sedit ab anno 882 ad 890 , teste Tamajo Salazar in Catalogo Episcoporum gerundensium ad diem 3 Septembris.

m De Gerunda urbe Catalonia , consule à nobis dicta ad Vitam S.Narcissi Episcopi Gerundendis , die 18 Martii.

n Agatha urbs Occitaniae , 7 leucis dissita Narbona , ubi Boso nbetur 13 Episcopus.

o Garsiones è vove Gallica garsons adolescentes , sed saepius pro petulantibus accipitur , uti etiam in Vita B.Caroli Boni 2 Martii pag. 174 litt. D. Neque hic erratum suspiceris , legendumque Gascone , ab his enim remotior erat Agatha , adeoque & tutior.

p Ucetia , vulgo Uzés , in Gallia Narbonensi , & dissita versus ortum 24 leucis à metropoli Narbona , cujus Episcopus Asahel numeratur 16.

q Magalonensis nomen videtur deesse ; cujus Episcopus electus infra num. 17 refertur. Vrbs ea distabat Narbona 15 leucis versus Ortum ad littus marinum. Ejus Sades est modo in urbe Mont-pessulana.

r Nemausus ubrs antiqua Galliae Nerbonensis : in qua natum fuisse S.Honestum Presbyterum & Martyrem diximus ad hujus Vitam 16 Februarii. De ea iterum agemus 20 Maji ad Vitam S.baudelii , ibidem martyrio coronati.

s Erat per errorem 18 dies scripta , loco diei 15 , quae citato anno 885 , cyclo Solis XXVI littera Dominicali C , incidebat in Dominicam.

t Et hic per errorem eart excusa Aera 913 , & in MS. Aera 924 ; cum esset 923.

u Imo intra annum : num 6 Decembris anni elapsi 884 decesserat : cui tum carolus Crassus Imperator successit.

x Odo post mortem Caroli Crassi anno 888 , 12 aut 13 ianuarii defuncti , in Regem assumptus , anno sequenti est coronatus.

y De S.Paulo Narbonensi Episcopo Infra latius agitur : ubi & nos aliqua annotamus.

z SS.Justus & Pastor martyres Complutenses coluntur 6 Augusti.

CAPUT IV

Iter Romanum : Ecclesia Narbonensis restaurata.
Egenis & captivis subvertum.
Selva pseudo-episocopo oppugnatus.

Romanum adit Pontificem ,

28 Adeptus igitur Pontificalis culminis dignitatem illico Roman ire , Domnumque papam Stephanum adire studuit , ut Pallium pariter & privilegium ab eo acciperet , quatenus ejus Apostolica auctoritate & benedictione sultus , omnium suae dioceseos maximus & vere praecipuus haberetur Episcopus , à quo & demum universi Suffraganei ejus Episcopi , post suorum excessum decessorum mortalemve transitum , benedicerentur , imo in decus Pontificale consacrarentur , ac preterea Ecclesiastica negotia ejus dispositione atque imperio agerentur , & insuper privilegio Apostolicae majestatis quaeque erant propria & familiariter pertinentia ad suae jus Ecclesiae salva persisterent , omni malignantium infestatione sublata. Hic namque postquam Roman feliciter abiit , Apostolorum auxilia supplex ac devotus expetiit ; ac deinde modico temporis intervallo exactp . quem praediximus Romanum Pontificem adiit , à quo gloriose susceptus , omnia quae ab eo petiit libentissime impetravit ; unde & litteras ab eo accepit , adversus quemdam Selvam editas , qui se clam furtimque Archiepiscopum fecerat , contra fas contraque omnia Canonum instituta : hic namque Vasconiam

& litteras contra pseudo Episcopum Selvam accipis ;

progressus à duobus tantum , non Episcopis , sed potius Antiscopis , pro benedictione maledictionem adeptus fuerat , & inde regressus Rigobertum gloriosum Urgellensem Episcopum , quem divae memoriae Sigebodus decessor B.Audardi canonice ordinaverat , ausu temerario . à Sede simul & Pontificali ejecerat expuleratque Ecclesia.
29 Post haec igitur Roma egressus B.Audardus Narbonam prospero repedavit itinere. Regressus namque , à concivibus suis & omni populo Narbonate honorifice susceptus est , mutua eos dilectione osculatus atque amplexatus ; ac deinde de omnibus , quibus

restaurat parietes ecclesia sua :

visum estilli , colloquio cum eis benigne habito , ire in pace dimisit : ipse autem ad Ecclesiastica secessit negotia. Nemque Ecclesiae suae parietes , qui plerisque in locis destructi pariter & discooperti erant , suo sumptu restituere magnopere studuit ; quod quidem per quadriennium exercuit , & Deo favente illud pleniter ac perfecte complevit.
30 Fecit autem idem beatus Pontifex Audardus eidem Ecclesiae , ex magno & candidissimo marmore , aram miro sculpturae opere caelatam ; quince nihilominus marmoreis stipitibus , quibus erant bases & epistylia

& altare mermoreum erigit SS.Justo & Pastori ,

marmorea , locis opportunis ac congruis sultam. hanc utique aram , cum nonnullis suae Dioecesis Episcopis , sicut devoto ac religioso , ita pariter celebri ac festivo cultu dicavit , in Dei omnipotentis honorem , sanctorumque illius nimiumque venerabilum Martyrum Justi ac Pastoris memoriam sempiternam ; unde & ipsum altare congrua sublimitate extulit , atque ei pradictorum Martyrum sub sacrosanctae consecrationis chrismalisque pinguedinis litura romina imposuit ; unde hodie usque if ipsum altare sanctitate atque miraculis plenum , eisdem fungitur ac vocatur nominibus. Quantae autem sanctitatis ac virtutis fit praedictum altare , adversae valetudinis ac languoris saepe experiuntur infirmi ; quoniam dum aegri & imbecilles eo conveniunt , sani prorfus atque incolumes ad propria redeunt. Ut ergo ne quis B.Audardum temere vel superstitiose egisse suspicetur , in unctione altaris praelibati praesatorumve nominum impositione , legat quidem quid Jacob Patriarcha , pergns Mesopotamiam Syriae aut

Gen. 28,18

inde rediens , egerit. Nam primum proficiscens , lapidem quem supposuerat capiti suo super quem & dormierat , erexit , & super cum oleum fudit : rediens vero alibi altare construxit , quod suo , id est Hebraico sermore Eleloyn Israël quod est

Gen. 32,32

interpretatum Fortissimus Deus Israël [appellavit] : quamvis in quibusdam codicibus salso scriptum fit , quod invocaverit super illud fortissimum Deum Israël.
31 Fecit etiam in circuitu altaris basim marmoream , & quibusdam praeeminentibus caelaturis ornatam , atque Latinis characteribus continentem.

Hujus cum summo templi Theodardus honore
Eximius praesul condecoravit opus:
Composuitq ; siolum hoc devotus , marmore claro
Erexit regias undique mirificas :
Atque aedem factam , fuerat quae pèrdita dudum
Propter barbariae multimodam rabiem ,
Restaurans , quinto nonas Octobris inunxir ,
Hanc aram Domino jure dicando pio :
Mercedem qui reddat ei certamine tanto ,
Justi & Pastoris egregiis precibus.
Fecit etiam & valde mirificum ex praeclarissimo
marmore editum , & sublimi fastigio altè porrectum
solium , in quo & haec scripta sunt :
Hoc solium Domnus Theodardus marmore fecit ,
Egregius Praesul : furgunt hinc inde peralte ,
terni politis saxis ex ordine gradus.

item thronum Episcopalem.

Idem autem gloriosissimus Pontifex , anno Verbi incarnati octingentesimo nonagsimo , Episcopatus quoque fui quinto , praedictum opus exsplevit , anno tertio Regis Odonis , Indictione octava.
32 Expleto autem tanti decoris , laboriosissimo quidem , sed pulcherrimo opere , quod vix quinque per annos explevit ; non tamen diabolicae infestationis fedula vexatione caruit , dum non parvas adversantium sibi

variis molestiis evxatur ;

hostium insidias , & earumdem insidiarum dio protractas pertulit molestias ; quas postmodum auxiliante Domino penitus depùlit , atque versa vive eis qui sibi fortiter resistebant fortssime obsistens , easdem retorsit in eosdem : de quibus postmodum suis in locis plenius referre Domino savente optamus. Et quia nunc sanctitatis illius ac benignitatis , itemque patientiae & humilitatis instamtiam , & è diverso austeritatis , correptionis quoque ac terribilitatis asperitatem , contraque omnes malevolos

virtutibus munitus :

ac peversos imperterritam atque omnino inexpugnabilem obsistntiam prosequi ex toto non possumus , pauca ex multis , exigua ex pluribus ad memoriam reducamus. Erat enim verbo & opere adeo sanctus quatenus ultra reliquorum hominum ceteros à cunctis decerneretur , corde & opere nitidus ac purissimus.
33 Plane cujus bonitatis ac benignitatis , pietatis quoque & miserationis fuerit , quamdiu superstes fuit

misericors erga agenos & afflictos

in seculo , post sui Episcopatus culmen adeptum , catervae languentium ac famelicorum , viduarum quoque & orphanorum jugis probabat quotidiana necessitas , in apparatu ciborum & tegmine vestium : quoniam omnibus suae civitatis hominibus necessitatem patientibus viscera misericordiarum ejus viresque semper patebant. Siquis autem perveris vel insolens aut tergiversator viduarum aut pupillorum res

eorumque prosector.

auferre , surripere , aut qualibet calliditate usurpare praesumebat ; Judex vindexque illico severus & omnino infestus inde efficiebatur , cupiens indefinenter illud Dominicum per Psalmistam olim cantatum

Psal. 81,3

implere semper praeceptum , Judicate egeno & pupillo , humilem & pauperem justificate : eripite pauperem , & egenum de manu peccatoris liberate. Quamvis enim omnibus , bonis & malis , justis pariter & injustis , fidelibus quoque & infidelibus , propriae viscera misericordiae non negaret ; sed cunctis , prout illi possibile erat ex facultatibus suis multa beneficia clam publiceque quotidie indigentibus erogaret , ( quoniam lumen splendidum in tenebris latere nequibat , juxta illud , Nemo accendit lucernam , & in abscondito

Matth. 5,15

ponit , neque sub medio sed super candelabrum , ut qui ingrediuntur lumen videant ; & iterum ; Sic luceat lux vestra coram hominibus , ut videant opera vestra bona , & glorificent Patrem vestrum qui in caelis est ) tamen adhuc semper erat intentus , ut occulte atque latenter eleëmosynarum stipendia , prout facultas id agendi ei tradebatur , egenis porrigeret , ut impleret illud Euangelicum. Attendite ne

Matth. 6,1

justitiam vestram faciatis coram hominibus.
34 Cum ergo his & talibus diu multumque coram Deo & hominibus polleret ; ad comprobandam illius miserationum ac misericordiarum inflexibilem

Redimendis à Saracenorum servitute fidelibus ,

rectitudinem , accidit mole peccaminum , ut Saracenorum infestatione littus marinum , quod adjacet Tyrrheno mari , penes Narbonense territorium graviter infestaretur , & habitatores ejus corum insidiis ac violentia caperentur ; cum alii atque alii gladiis consoderentur , alii vero capti ligatis post tergum manibus in Hispaniam mitterentur ; licet quidam eorum à propinquis suis , & quibusdam aliis misericordia motis hominibus saepe redimerentur. Hac itaque tempestate sanctus & rectus vir Audardus , in quantum ad humanam spectat proprie ac specialiter fragilitatem , totum possibilitatis suae hujus rei gratia

famelicisque alendis ,

apreuit protulitque thesaurum. Neque enim quidquam sibi ex propriis retinuit facultatibus , quin captivorum in redemptionem efuriemque pauperum misericorditer cuncta expenderet , ut captivos à paganorum nexinus solveret , egenos vero à mortis efurie liberaret.
35 Interea vero dum haec agerentur , & infestatio paganorum magis magisq ; quotidie grassaretur , cum & triennis preterea fames totam opprimeret predictam regionem ; quid ageret sanctus Pontifex Audardus ; quid egregius Pastor credito sibi gregi utilitatis vel commodi imopertiret , nesciebat. tandem miserante Domino , divinitus inspiratum hoc est adeptus concilium , ut pro

suos & ecclesiae thesauros impendit

salute ac redemptione Christianorum facultates Ecclesiae suae venderet , tantum ut corpus Christi , quod est Ecclesia pretioso illius sanguine redempta , à periculo mortis eriperet ; atque ita Christo

1 Cor. 12,27

eos , Deo ac Domino , cujus , Apostolo teste , erant corpus & membra de membris , fideliter conservaret : quod utique solicite agere studuit , unde multos eorum à diversae atrocitatis & mortis periculis liberavit. Nihil quoque ex domesticis rebus Ecclesiae suae dimisit quo non pro salute fidelium omnia fideliter expenderet , quo sic ea in caelestes thesauros , acsi B.Sixtus ejusque gloriosus Archilevita Laurentius , manibus pauperum

solaslipsanothecas reservans-

asportata transmitteret ; ut ibi plenius ac tutius conservata , in resurrectione justorum , inveniret sibi ea divinitus , pro magno aeternae retribuitionis munere reddita , non simpla , duplave tantum aut tripla , sed etiam centuplicata. Crucem autem , ad instar humanae staturae protractam , auro argentoque adoptertam , in qua particula Crucis Domini condita erat ; duas vero capsas auro atgentoque nihilominus obductas , ac quibusdam celaturis depictas , & reliquiis Sanctorum interius plenas , quas nostra aetas sub pueritiae suae annis posita vidit ; & quaedam alia feriniola , vasculaque diversae quantitatis & qualitatis , quibus sacrosancta pignora regebantur , introrsus reposita vendere noluit , sed illaesa ac penitus inviolata thesauris Ecclesiae suae inferuit.
36 Cum igitur inter pressuras & proprii animi angustias , & fluctuantis hujus seculi procellas ac tempestates , quasi merinis aestibus huc illucque agitaretur , non valens merinis eastibus huc illucque agitaretur m non valens portum ullatenus adire

Post alias difficultates superasas

quietis , & adhuc veluti natans nequaquam peteretur mergi , sperans se Christo juvante quandoque littus ad tranquillum venire ; adhuc ei humani generis inimicus paravit exitiale dispendium , quo belluali ingluvie absorptum in suae malitiae ventrem dirigeret penitus consumendum. Ille autem , acti Jonas naufragus , de medio ventris ejus quise quodammodo voraverat , Dominum fedulo invocans , evomi tandem meruit ; & non solum suae sed & aliorum remedia perpetuae numquam se evadere posse credebat , divino adjutus auxilio , malorum innumeras pleniter evasit mnisserias ; & non tantum suo gergi subvenit , verum etiam uti verus opilio , exteras à lue perpetuae mortis eripuit frequentissime oves. Nam dum fames

Selvam & complices in pseudo-episcopi Gerundensis ordinatione

atroxque praedicta paganorum incursio Narbonensem , ut praetulimus , oppimebat valde provinciam ; Selva quidam , Clericus Hispanus longe superius praenotatus , qui se Archiepiscopum , ut dictum est , fecereat , ejecto de Episcopatu ejus sancto & reverendissimo viro , litteris à primaevo & moribus bene instituto Ingoberto , quem divae memorie Sigebodus canonice ordinaverat ; ad hoc praesumptionis provectus est , ut temerario ausu supra ordinatum à B.Theodardo in Gerundensi Ecclesia opere simul & nomine Servum-dei , alium praesumeret ordinare , contra fas contraque omnium scita majorum , insanae mentis Episcopum , nomine Eremirum : qua de re praedictus Servus-Dei B.Audardi supplex ac devotus expetilt quantocius praesidium.
37 Ille vero suae legationis litteris continuo satisagendo , non solum Erememirum , verum etiam ordinatores ejus Selva , & Frodonium (a) Barcinonensem

EX MS. ET CATELLO.

atque Godmarum (b) Ausonensem , vocavit , & tempus eis & locum quo pariter convenirent statuit ; quatenus

ad causam dicendam citat ,

eos à tam gravi praesumptione submotos , finui matris Ecclesiae redderet fovendus iterum & alendos. Illi autem contempta vocantis se , imo ontestantis admonitione , non solum non venire , sed eriam quae sibi fuerant ab Archiepiscopo imperata audire noluerunt : eos autem qui ad se hujus rei gratia missi fuerant , cum non exiguo à se expulsos dedecore , ad eum qui sibi eos miserat celeriter remiserunt. Quocirca motus vehementer contra eos B.Audardus, misit ad universos suae dioecesis Episcopos , ut omnes absque ulla retardtionis dilatione , tempore à se statuto , quintodecimo videlicet , adessent patiter in villa que Portus dicitur , quaeque sita est inter medios Magalonensium Nemaisensiumque fines , disceptaturi inibi atque disposituri super hujusce tam infandae rei negotio : ipse autem cum paucis provinciam concitus adiit , Archiepiscoporum quoque & Episcoporum inibi degentium expetiturus auxilia supplex.
38 At illi , haud dubium quin (c) Rostagnus Arelatensis , & (d) Matfredus Aquensis , atque etiam Ermaldus (e) Ebredunensis , & cum eis Paulus (f) Aptensis , (g) Berengarius quoque Massiliensis , & alii quidam Provinciales Episcopi , tempore sibi illato praedictam prompto animo convenerunt in villam. Affuit etiam & vir venerabilis vitae Audardus , haben secum Episcopos (h) Girbertum Nemausensem , Guilerannum Carcassonensem , Elegium (i) Albiensem , Amelium Uzeticensem , Agilbertum Bitterrensem , Riculsum Elnensem , Godmarum Ausonensem , Ingoberum Urgellensem , Servum dei Gerundensem , Bernardum Tolosanum , & Macarium Luttovensem. Horum omnium duo , Ingobertus & Servu-Dei , proclamationum suarum litteras attulerunt , atque obtulerunt ceteris Episcopis ; & insuper vivae vocis colloquio suas sibi injuste irrogatas ab ecephalis Antiscopis , in conspectu qui aderant pmnium , exposuerunt imjurias. Conventus de hoc praedictus Godmarus , maxime autem quod Ermemirum ordinare cum praefato Selva & Frodoino praesumpserat , causas illico suae praesumptionis ac temeritatis , coram omnibus qui aderant , retulit , & quomodo à Comite (k) Sinuario compulsus id egerit. (l) Quocirca nudis pedibus solque prostratus luctuosis

inter quos Godmarum Ausonensem poenitentem suscipit.

atque singultuosis vocibus se peccasse , seque graviter errasse confessus est ; unde & veniam vix ita promeruit , ut nullum deinceps cum supra memoratis Antiscopis , nec ipse nec quispiam ex domesticis ejus , haberet consortium ; neque quodvis eis praestaret obsequium vel famulatum , donec satisfacerent super perpetrato scelere.
ANNOTATA

a Frodoinus Episcopus Barcinon. anno 878 S.Eulalia V.M. corpus extulit & Concilio Tricassino intersuit , obiit autem circa an. 890 : nam ex Diago colligitur quod successor ejus Bernardus praesideret cum in Monteserrato monasterium conderetur circa annum 894.

b Ausa , urbs Cataloniae excisa , Sede Episcopali Viccum translata. Godmarus ejus Episcopus , aliis Gundemarus , cui Odo Rex urbem dono dedisse anno 888 dicitur , apud Tamajum Salazar refertur ad diem 30 Augusti.

c Restagnus praefuit Ecclesiae Aretalensi ab anno 871 usque ad 913.

d Matfredus censetur 13 Aquensis Archiepiscopus , ex nac Vita solum notus , cum Ernaldo Ebredunensi.

e Ebredunum , urbs Archiepiscopalis intra Alpes maritimus , de qua egimus 20 Aprilis , ad Vitam S.marcellini primi Episcopi.

EX MS. ET CATELLO.

f Apta Julia , urbs antiqua Provinciae , sun Aquensi Metropoli

g Berengario instante restituit Carolomannus Rex anno 884 villam Ciliani , cujas diploma extat apud Sanmarthanos.

h Girbertus alii Gilbertus , videtur à Ioanne Papa 8 depositus an. 879 & postea restitutus vixit adhic an. 890.

i Albia sive Albiga urbs Auitaniae primae , de qua egimus 26 Ianuarii , ad Vitam S.Theodefridi Episcopi.

k Hactenus hoc capite relata , à Sirmondo in Conciliis Galliarum ad annum 886 edita sunt , sed sub finem contracta.

l Sinuarius , apud Catellum senel iterumque Suarius , non videtur hic allius posse concipi , quam quem Catellani apud Diagum Suñer vocant , Vrgellitanum Comitem. Sed hic necdum natus erat : si quidem fuit ex quatuor filiis Guifredi I ultimus natu , adeoque genitus post Mironem , qui anno 894 venisse in lucem ex Diago colligitur. Ante hunc autem , qui ab aliis primus Vrgellitanus Comes fuisse aestimatur , sunt quidem qui ponant Comitem Ermengaudum : sed alterius Suarii vel Sinuarii nulla habetur mentio.

CAPUT V

Synodi provincialis Acta apocrypha.

39 Post hoc igitur idem qui ceteros accersierat . gloriosus Archiantistes Audardus surrexit ; & causas praesumptionis nefandorum Antiscoporum cunctis qui aderant per ordinem recitavit : (a) quodmod

Praesumptionem Pseudo Episcoporum exponens

praedictus Selva , vocatus ut satisfaceret super quibus impetebatur , ante Regis Odonis praesentiam venire noluerit , quando apud Trecas posito memorato l-ege , praedictus Comes Sinuarius , à Pontifice Romano & aliis quinquaginta duobus Episcopis ,excommunicatus est . eo quod (b) Igmari Laudunensis Episcopi oculos eruerit : & quia tunc praedictus Archipraesul supramemorati Papae & omnium qui aderant Episcoporum excommunicatione saepe dictum Selvam & Ermemirum (c) anathematizari decrevit ; sed precibus Episcoporum devictus tamdiu illud agere distulit , quoad usque videret , si denuo vocatus satisfacere vellet eidem Archipontifici Theodardo. His namque ab Episcopo peroratis , subjunxit idem , quia postquam à Rege regressus venit Narbonem , habens secum litteras à praedicto Papa Romano fieri jussas , & ejus subscriptione & ceterorum qui aderant , duorum videlicet & quinquaginta Episcoporum , manibus propriis firmatas , eidem Selva miserit : sed ille elatione sublatus pro nihilo habuit & despexit , in qua legatione continebantur haec.
40 Stephanus (d) servus servorum Dei, Selvae

fingitur protulisse Stephani paape epistolam

& Ermemiro & Frodoino Barcinonensi. Noveris inquam , noveris Selva frater ( si dici est fraterno te debere vocari vocabulo ) quod ex praecepto gloriosissimi & Catholici (e) Imperatoris Odonis nuper venerim (f) Trecas , consilium inibi de multis ac diversis celebraturus negotiis , cum reliquis Coëpiscopis & Consacerdotibus Pontificalibus insulis insignitis

veluti Trecas scriptam

quinquaginta duobus , qui eidem nobiscum interfuerunt Concilio. Nam cum de quibusdam Ecclesiasticis causis à nobis solicite tractaretur , riteque qualiter se habere deberent disponeretur , inter cetera quae à nobis justo decernebantur atque sattuebantur judicio , ventum est ad tuae insolentissimum dedecus , quo inflato elationistuae stomacho rebellare imo resistere praesumpsisti Dei omnipotentis perpetuae dispositioni , volens ipsius sanctorumque Aostolorum ejus instituta , specialiter vero B.Petri Apostoli , convellere ac penitus evacuare. Denique ut ejusdem rei causam tibi exponam diligenter , ipsi olim à Domino Jesu Christo universalis Ecclesia , non solum generaliter ut ceteris , sed etiam specialiter prae omnibus Coapostolis ejus , commissa & illius fidei credita

Matt 16,13

est , sicut habes scriptum , Tu es Petrus , & iterum cum interrogaretur

qua ille supremam suam potestatem allegans ,

ab eo post ressurectionem ejus , an eum amaret , tertio contestatus est ab eodem Domino ut pasceret over ejus : qua auctoritate

Joan. 21,15

idem sultus & successores illius post eum semper Ecclesiastica negotia disponunt atque determinant.
41 Tu autem adhuc perseverans in malitia tua , plenus insania , non ut sapiens , sed desipientis more , existimans

Dan. 2,21 & Selvam arguens ob temere usurpatum Archiepiscopi Tarracon, titulum

Dei aeternam constitutionem , qui , ut scriptum est , mutat tempora & aetates , transfert regna atque constituit , atque etiam priscorum decreta convellere Patrum , dum Tarraconensis Ecclesiae Archipraesulatum in tuum jus Ecclesiaeque tuae surripere moliris , qui divina dispositione in Narbonensis Ecclesiae transiit ditionem ; non surreptione vel violentia qualibet , sed voluntate & electione , absque contradictione omnium ejusdem terrae indigenarum , tam nobilium quam ignobilium , praecipue quoque Episcoporum ac Comitum , atque etiam Regnum Francorum , ad quos celsitudo Principatus ejusdem terrae specialiter pertinet. Adeo enim & hac conditione jus Ecclesiae tarraconensis in obsequium ditionis Narbonensis Ecclesiae transiit , ut numquam à subjectione illius ullo pacto ullave ratione recedere

declaravit Tarracon. ecclesiam Narbonensi ita subjectam

queat , etiam si Tarraconensis provinciae Metropolis atque Ecclesia in pristinum reformetur statum , eo quod Narbonensis Ecclesiis praedictae dioeceseos , quae vastationem âganorum vix evadere potuerunt.
42 Porro si jam dicta Metropolis adhuc in antiquum redeat statum , & cunctae ejusdem dioecesis ecclesiae , quae prius illi paruerant , revertantur in mancipatum obsequelae illius , juxta Catholicorum Patrum

ut si restituatur debeat ab ea Archiepiscopum accipere ,

determinationem ; ipsa tamen Metropolis secundum Romanae Ecclesiae Pontificum instituta , atque Apostolica privilegia , in hoc semper Narbonensis Ecclesiae ditioni ac perpetuo famulatui succumbat , ut omnis qui Pontificatus illius arcem sortitus erit electione totius ejusdem Ecclesiae Cleri & populi , non prius ulla ratione ordinetur vel consecretur , donec praedictae Narbonensis Ecclesiae Pontifex veniens consecret eumdem qui electus fuerit in Archipraesulatus honorem. Quod si aliqua difficultate compulsus venire nequiverit , ad consecrandum praelibatae Metropoleos Episcopum ; mittat vice sua aliquem ex suffraganeis suis Episcopis , qui diligenter eamdem rem peragat , atque in solio Pontificali collocare & inthronizare solemniter fatagat ; unde & idem qui consecratus fuerir munus debitae obedientiae Narbonensi Ecclesiae semper in omnibus cedat . tantum ut à Romano Pontifice pallium cum privilegica auctoritate suscipiat : semper enim Tarraconensis Pontifex , Clerus quoque ac populus omnis , si res ipsa efefctum capiat , reminisci debebunt , quod illarum Parochiarum Ecclesiae ,quae de potestate & jure Narbonensis ditionis , sub qua diutina educatione nutricis more alitae fuerant , postquam

eique ut reliqua exxlesia Hispana subesse :

in maternum transierunt finum , si res eadem quamdoque capiat illud agendi effectum , nutricatus ejusdem gratia rependere laudistuas gratiarum actiones debet ; & insuper educationis praedictae causa , acsi mater mercedem impendere subjectionis , atque honoris. Quia si redeamus ad antiquas priscarum institutionum , à Primatibus sanctae Ecclesiae , haud dubium quin Petro & Paulo , causas , divino nutu patratas ; non solum Tarraconensis Metropolis , verum & Hispania omnis , in quantum ad jus Ecclesiasti cum spectat , Narbonensi semper debet praelationi subjici , ejusque patrociniis ac si materno lact ali.
43 nam sacrae fidei documenta primum ab eadem accepit , & fidei lumine illustrata , acsi de mortis perpatuae somno excitata , in aeternae vitae evigilavit splendorem ; prout hactenus in B.Pteri armario diligenter servantur reposita , quemadmodum & illa quae à discipulo Apostolorum Petri & Pauli (g) Sergio nihilominus Paulo

ut que ab ea fidem primo acceperint ,

gesta fuisse leguntur ,quae ut videris , profus ignoras : nam si ea perfecte nostes , aestimo quod ad tam turgide inflationis vecordiam animatus suspirare numquam auderes. Nunc quoque quia te huc usque latuerunt , à nobis tibi , licet brevi & compendioso sermone , veridico tamen , intimanda [ censui ] ut non deinceps talia agere praesumas. Ut ergo quomodo eadem res se habeat ostendam evodenter , cum beatus Apostolus & Doctor gentium

Rom. 15,28

Paulus, Roma egressus , in Hispaniam praedicationis causa proficisceretur ( juxta , quod idem in Epistola fna prius Romanis qui crediberant significaverat ) assumptis secum (h) Trophimo Ephesino , necnon & prudentissimo Viro Sergio Paulo , quos idem antea lucratus fuerat Christo , (i) Torquato quoque , Secundo , & Endelecio & quibusdam aliis , cis Alpinam Galliam postquam dvenit devenit , Arelatem , quae est Metropolis Provinciae , quantocius adiit. Cumque in eadem civitate aliquamdiu moraretur , praedicans & annuntians regnum Dei , & multi per ejus doctrinam converterentur ad Christum ; reliquit ibi , ad confirmandad eorum qui crediderant animas mentesque , Trophimum à Petro Apostolo pruis

per missos ab Apsotolo Paulo praedicatores ,

ordinatum Episcopum ; ipse vero cum ceteris Narbonam usque pergens progressus est : unde praedictum Torquatum , sexque alios illius comites & condiscipulos , Galiciam ad praedicandum juxta Petri Apostoli praeceptum illico destinavit. Ipse vero postquam multos , non solum ex eadem urbe , sed etiam ex nonnullis civitatibus undique ad ean confluentibus , una cum praedicto Sergio euangelizans , fedulo edocuit & egregie convertit ad Christum ; cum jam fortes in fide ac penitus immobiles quos docuerat agnovisset , misit ex eis quosdam praedicare per diversas galliarum regiones Dominum Jesum Christum.
44 Post haec autem profectus inde una Sergio Paulo , ad ulteriorem ambo usque pevenerunt Hispaniam , euangelizantes per singulas urbes , ut predicimus , futuram

& deinde per Sergium Paulum I Episcopum Narbona

gloriam regni Dei. Peracto itaque praedicationis suae non modico tempore , contestabantur eo qui crediberant , ut quam acceperant fidem fideliter conservarent , & ceteris quibus nondum praedicata fuerat magnopere eam erogare studerent. Igitur post haec Roman deliberavit reverti praedictus Apostolus , atque , in consolationem confirmationemque credentium , focium eis & Coëuangelistam suum Sergium Paulum missurum denuo repromisit ; quibus & praecepit dicens , ut illi in omnibus ac per omnia obsequium praeberent , & monitis illius libentissime parerent. Cumque his ac talibus pèr singulas civitates Apostolus Fratres qui crediderant hortaretur , commendans eos Domino & valefaciens eis , Roman redire solicite fatagebat. Qui rediens cum venisset iterum Narbonam , dispositis omnibus quae agi oportebat , reliquit ibi collegam suum nihilominus Paulum , praecipiens eis , ut quos jam Domino per fidei gratiam acsi parturientes genuerant in diversis regionibus Hispaniae , lacte eos consolationis tamdiu nutrire studeret , donec cibo solido perfectae credulitatis vesci indubitanter cognosceret ; unde& totam regionem illam

& Galliarum metropolitam :

in Apostolatus ejus officium Domino cooperante ipsi commisit. Galliarum autem populos idcirco praedicandos illi credidit , quoniam ad hoc ipsum agendum B.Petrus eum miserat , & vice sua hujus rei gratia Episcopum consecraverat , atque etiam saepe dictam Narbonam insignem Metropolim Galliarum

EX MS. ET CATELLO.

specialiter ad docendos euangelizandosque tradiderat populos.
45 namque post haec cum consummatis omnibus , quae communi utriusque egregii praedicatoris intentione agenda erant , à se mutuo dillectionis

cui Apostolus aeiam Hispanias subjecerit ,

affectu recessissent ; alternis exhortationibus atque amplexibus Domino commendare se studuerunt , atque fic sibi valefacientes , post oscula & fletus ab invicem divisi , Apostolus Romam profectus est , Sergius Narbonae resedit ; uterque vero officium praedicationis sibi injunctum adeo strenue exercuit , ut nullis terroribus & poenis illud relinqueret , quoad usque per (k) martyrium quisque eorum ad se vocantem Christum intrepidus accederent , ut talentum sibi creditum quinquies duplicatum offerret , & ab eo centies multiplicatum pro perpetuae mercedis recompensatione perciperet. Si autem nosse vis , quid post discessum Apostoli Sergius Paulus commendato sibi gregi , quem cum Apostolo Domino Christo acquisierat , fecerit ; notum sit tibi & universis Hispaniarum utriusque sexus indigenis , quoniam

quod etiam Hispani Doctores agnoverint.

tam per seipsum quam etiam per suos , quos in fide Christi jam nutriverat docueratque discipulos , omnes Hispaniarum regiones peragrando ,earumque habitatores indefinenter docendo , adeo quosdam eorum in Christianae fidei culmen cultumque subexit , quatenus nullius praeterquam suae indigerent , vel ipsi vel quidam successorum eorum sanae doctrinae. Lege igitur (l) B.Leandri , Isidori quoque , necnon Braulionis , itemque Juliani , ac ceterorum ejusdem Provinciae Dictorum Catholicorum libris , & sic forsitan me vera dicere comprpbandis. Quod si nec ita factum fatis tibi crederis , gestorum illius volumina ad ejusdem Pauli discipulis (m) tribus voluminibus comprenhensa diligentissima criositate recense , & tunc , nisi fallor , quae prius penitus ignorabas , patule postmodum recognoces ejusdem rei efectum.
46 Quod si nec ira consultum tibi prebere volueris , sed semper obstinatione perversa Romanorum Pontificum censuram

ideoque Papa commenetur Selva & sociis anathema

( quorum decreto , divina auctoritate firmato , omnis Christi Ecclesia toto persistens orbe regitur semper atque disponitur ) plenus insania contemptibilem duxeris , in tantum ut ab insana injuria , quam impudenti facie & immoderata rapacitate praedicto Archipraesuli Audardo irrogas , recedere nullatenus patiaris ; notum sit tibi & universis , qui aliquod suffragium adjutoriumve praebent tibi super his quibus à nobis juste impeteris , quod anathematis vinculis jugiter colligati eritis , atque insoluniliter innodati. Quocirca ne injuriam tibi facere videamur , constituimus , ego & qui mecum sunt quinquaginta duo Episcopi , terminum tibi satisfacendi ei cui injuriam facis jugiter Narbonensis Ecclesie Pontifici , usque in festivitaten S.Michaëlis Archangeli. Quod si usque

nisi intra certum tempu sacisfacerint.

ad praedictam proximamque ; memorati Archangeli solennitatem non ei satisfeceris , ita ut in ejus jus proprium Ecclesiaeque ipsius , totum quod abstulisti ab ejusdem Pontificis jure ac ditione , integerrime & fine qualibet reservatione vel redhibitione restituas ; Dei omnipotentis auctoritate , sanctorumque Apostolorum Petri & Pauli , nec non cunctorum Romanae Ecclesie Pontificum , mea quoque & omnium qui huic Trecassinae Synodo intersunt Episcoporum , excommunicando excommunicamus , & maledicendo meledicimus , ac perpetuo anathematis vinculo insolubiliter , & te , & maledictum tuum Ermemirum , & Frodonium perjurum & Apostatam Antiscopum , & omnes qui tibi quodlibet adjutorium contra tam injustam praesumptionem praebent [ innodamus ] ; ut à statuto vel praefinito à nobis tempore , ab omni coetu Christiano semper extorres habeamini atque exortes.

EX MS. ET CATELLO.

47 Lecto autem usque ad finem lectionis praedictae excerpto , dixit idem Episcopus ceteris qui aderant Pontificibus : En beatissimi divini numinis Sacerdotes, & legis

His lectis sententiam rogati Episcopi

ejus rectissimi Judices atque censores , qui non solum secularia ac penitus transeuntia , verum etiam illa quae humanum excedunt judicium , Angelos videlicet juxta Apostoli testimonium , qui

1 Cor. 4,6

perpetue fruentes vite subsidio proprie prorfus ignorant decessum substantiae , vestro judiciali examine judicabitis ; quid super his agendum sit decernite , & cetera vestri veri aderant universi respondisse feruntur Episcopi : Postquam Vir gloriosus sanctaeque vitae & conversationis m cujus mentio facta est , Romanae Ecclesiae Pontifex Stephanus , cujus decretalis sanctio nostris modo recitata est auribus , libera institutione censuit , una cum reliquis Coëpiscopis suis qui praedicto interfuere Concilio , quid super his agendum sit , non nostri arbirii est ; ipse enim perpetui anathematis condemnatione praefatum Selvam ab universo Chistianae plebus

confirmant anathema in rebelles :

consortio sequestravit. Quocirca ipso eodemque anathemate , quo à prelibato Romanae Ecclesiae Pontifice ceterisque praefatis complicibus ejus Episcopis multatus est , confodiatur ipse & Antiscopi illius à vobis , & universi qui contra hoc tam praesumptuosum scellus ullum praebuerint i suffragium m vel quodlibet supplementum : cui quoque , pari & communi omnium condicto , paruit ejusdem rei eventus : nam tanto excommunicationis ac pessimae detestationis condemmarunt eos anathemate , ut nulla eis spes veniae aut propitiationis ab ullo Pontificum , aut quaevis adhiberi medicina possit curationis , si non usque ad proximae tunc futurae Quadragesimae tempus satisfacerent praedicto Archipraesuli , Ecclesiaeque illius Metropolitanae in relinquendo , imo à se rejiciendo omne jus , pertinens ad sanctae Matris Narbonensis Ecclesiae ditionem & praedicti Archipraesulatus dignitatem , penes judicium ac decretum cujus saepe mentio facta est Archiantistitis.
48 Cumque ad hoc jam res instaret

ac Sinuarium Comitem admonitum

ut praedictum Sinuarium Comitem speciali excommunicatione percellerent , noluit idem venerabilis Archipraesul praedictus Audardus ; sed sua ceterorumque qui aderant Pontificium legtione , nota fecerunt omnia quae ab eis in eodem gesta erant Concilio , & quomodo noluerunt eum Deo credere non diabolo ; sapientiae vero praebere consensum , non socordiae ; subreptiones quoque malorum iniquas moleste deprimere , & justa bonorum consilia libenter attollere : quocirca , utpote vir sapiens & honestus , ne omnipotenti Deo resistere videretur , & antiqua priorum statuta seniorum convellere , falsidicorum penitus universa respueret commenta , & fidelium semper admitteret asserta veridica : quodque ut scriptum est , Obedire oportet Deo magis quam hominibus , tribueret omnipotenti gloriam Deo , & debitum Narbonensi Ecclesiae honorem non minueret ; sed sponte non invitus , humilis non elatus , illum ei restitueret ; ne ante omnipotentis Dei conspectum rationem reddere jussus , acsi sacrilegus à facie illius expelleretur , perpetuas gehennae flammas

& emendatum cum suu ,

atrociter luiturus. His quoque ac talibus ab Episcopis praedicto Comiti legatione transmissis , Episcopo Godmaro latore ejusdem descriptionis , bono animo tulit , & ejusdem regionis indigenae universi : unde & reciprocatis litteris jam dictus Sinuarius & nobiliores praedictae regionis Principes multoties dictum accersierunt Archiepiscopum , ad commune utriusque partis colloquium.
49 Quid multa ? Assensit Episcopus , ac cum quibusdam Coëpiscopis suis aliisque comitibus Narbona egressus , memoratum concito gradu adiit Comitem. Qui postquam venit ad eum , honorifice susceptus ab eo , gratias egit illi , quod nullo pacto nullaque

suscipit Archiepiscopum Theodardum ,

ratione excommunicari se siverit. Post hoc autem tam Archipresul Audardus quam Comes Urgellensem venientes ad Urbem , S.Mariae ecclesiam orationis gratia intraverunt , nobilium cum coetu non pauco. In crastino autem aggregata multitudine Episcoporum , ac praeterea Clericorum , laicorumque nobilium & ignobilium diversi ordinis & etatis , paratae sunt fellae singulis qui convenerant Episcopis ; & allatis Canonum voluminibus , inventum est ex sanctorum Patrum decretis , ut qui se extra Metropolitani sui consensum

Selvam & Ermemirum gradu movet ,

ordinari praesumit & consecrari ,ab omni Ordine deponatur. Unde factum est ut judicio qui aderant Episcoporum , tam praedictus Selva , quam qui ordinatus est ab eo Ermemirus , truncatis in conspectu omnium ac penitus scissis Episcopalibus indumentis , baculisque eorum super eorum capita confractis , necnon annulis singolorum ab eorum digitis dedecore cum magno evulsis , ab omni ordine Clericatus dejecti sunt penitusque depositi.

Frodonium poenitentem admissit

Frodonium autem Barcinonensem Episcopum idcirco non deposuerunt , quoniam nudus & discalciatus ac genu flexo ante pedes Archiepiscopi corruit , indulgentiam sibi ab eo postulans dari , perentibus idipsum qui aderant cunctis : unde & quam postulabat veniam licet fero promeruit. Quibus rite peractis , facta conscriptione de omnibus his . rediit Narbonam gloriosus Archiantistes Audardus , gratias agens Deo pro omnibus quae sibi prospere cesserant Ecclesiasticis causis.
50 Post haec autem gaudens & exultans , ut venit Narbonam , concite

& narbonam revertitur.

prospereque cum omni apparatu laetitiae ac cereorum luminibus , hymnis quoque & dulcisonis cantibus à Clero & Populo gloriose susceptus , sanctorum Christi Martyrum , Justi videlicet & Pastoris , introivit ecclesiam ; atque post ortaionem gratiarumque Dei multimodam actionem , quid & qualiter actum esset de praedictis ejusdem ecclesiae negotiis , omnibus qui convenerant per ordinem retulit. Porro conscriptionem quae de eadem re facta fuerat , in sacrario ejusdem ecclesiae reservandam posteris tuto reposuerunt in loco.
ANNOTATA

a Sequentia videntur apocrypha , & ideo à Sirmondo tacite omissa , nec inter se cohaerent. Trecensis seu Tricassina Synodus celebrata est anno 878 , praesente Ioanne papa VIII & Ludovico Balbo rege Francorum ; quod hic auctor perperam transfert ad sum controversiam & posteriora tempora.

b Hic est Hincmarus Junior Episc. laudunensis , cujus reclamatio & proclamatio habetur in dicta Synodo cap. 9

c Perperam hac conjunguntur , quia non nisi post 7 annos fuit Theodardus Archiepiscopus creatus.

d Et Stephanus septem annis post dictam Synodum creatus Papa. Hoc porro privilegium , si tamen sincerum , inquit Philippus Labie , tomo I Noave bibliothecae ipse inseruit.

e Neque Odo fuit Imperator , decem annis post dictam Synodum in Regem electus : neque Pontifex dixisset ex ejus praecepto se Trecas venisse : sed in hoc infelici commento plurimae aliae alteri observandas dimitto ; unam phrasim noto qua sub finem n.46 Frodoinus Barcinonensis Episcopus vocatur , perjurus & apostata Antiscopus.

f Nusquam legitur de hujus Pontificis accessu in Gallias , aut Trecas ad aliquod Concilium.

g acta S.Pauli Episcopi Narbonensis dedimut 22 Martii , & reliquimus nodum difficultatis Ecclesiae judicio dissolvendum , num scilicet suerit Apostolorum discipulus , & quidem Sergius Paulus ; au vero tertio seculo venerit. Discussimus autem ibidem hac Acta , & censuimus ex iis nullum sumi posse argumentum , ob enormia σφαλματα , quae miscentur.

h S.Trophimus colitur 29 Decembris , quando poterit eadem controversia discuti , num is fuerit Apostolorum discipulus , ille scilicet qui in Actis Apostolorum & in secunda epistola S.Pauli ad Timotheum memoratur : an alius ad eo , qui tertio etiam seculo fuerit Arelatensis Episcopus.

i Septemviri in Hispaniam missi hi fuerant : Torquatus , Ctesiphon , Secundus , Idaletius Caecilius , Hesychius & Euphrasius. Ex his S.Caecilius Episcopus Eliberitanus colitur Kalendis Februarii , ad cujus Acta horum missio late est explanata , uti etiam ad primum diem Martii , quo colitur S.Hesychius , & ad primum , & ultimum diem Aprilis , quo coluntur S.Ctesiphon Episcopus Vergii & S.Indaletius Episcopus Urcitanus. Iterum autem res aeadem tractabitur XV Maji , quo hi septem simul sunt inscripti martyrologio Romano , sed absque Trophimo & Paulo.

k Imo S.Paulum Episcopum Narbonensem potius Confessorem obiisse probavimus 22 Martii ad ejus Vitam.

l Dedimus Acta S.Leandri 13 Martii , S.Isidori 4 aprilis , & S.Braulionis seu Braulii 18 Martii : at neque in horum Actis , neque etiam in scriptis simile quid legitur , nec legeretur puto in Juliani Toletani Archiepiscopi scriptis si extarent omnia : nam Pseudo-Iulianum Petri , licet etiam ipse nil tale habeat , non allego.

m Ad Vitam S.Pauli Narbonensis consule quae de his voluminibus dicimus , quorum meminit Guilielmus Hulardi in Vita hujus S.Pauli , scripta anno 1364 , & forte ex hac vita , si haec citius credatur exarata.

n Sirmondus , omissis hactenus hoc capite relatis , ex sequentibus aliqua sed valde strictim edidit.

CAPUT VI

Triennalis febri : iter in patriam. Obitus , sepultura.

51 Post haec igitur cum divini dispositione decreti praeteritorum labores malorum , quibus sedulo beatus Archiantistes , cujus saepe mentio facta est, haud dubium

lectione Sacra Scriptura perficitur in omni genere virtutum.

quin de quo à nobis praesens fit sermo , B.Audardus as illud usque tempus vexabatur , finem accepissent ; & idem praedictus Pontifex ad diu à se optatum pervenisset quietis portum , non tamem ad industria , verae fidei ac religionis cessare potuit : quia divini amoris igne accensus , diebus ac noctibus divinis operam dabat Scripturis. Credebat enim quod per earumdem Scripturarum intelligentiam ad sumae dilectionis Christi culmen ascendere posset , ejusque desideratissima visione sine fine cum Sanctis omnibus benignissime perfrui. In hac namque inextinguibilis amoris divini incendii jugi perseverantia , eodem beatissimo Pontifice Audardo diu multumque perdurante , quam creber in oratione , quamque continuus in eleëmosymarum largitione , & quam benignus erga omnes fideles , quamque etiam misericors super miseriis quorumlibet afflictorum extiterit , incredible , si referantur per singula , ab his profecto judicabitur , qui non credunt omnia possibilia esse credentibus. Quocirca multa eorum quae fecit , dum seperstes hic fuit in seculo & vitae hujus mortalis hausit spiramen , praetermittentes , ad ea quae circa sui obitus limitem exercuit vertamus descriptionis nostrae articulum.
52 Denique cum sine intermissione bonis operibus esset intentus , rectoque justitiae , benignitatis quoque , ac perpetuae miserationis tramite incedens , & neque ad dexteram neque ad sinistram declinans , ad caelestia tenderet ; unde & cunctorum

triennali febri laborans

judicio Sanctus & vere Sanctorum coetibus ignus decernebatur ; erga tamen summi Spectatoris oculos nondum ad perfectionis pevenerat & justitiae fastigium , atque ideo divinae miserationis gratia ad illus rectissimae

EX MS. ET CATELLO.

ac penitus inflexibilis fidei probationem , imo actionum bonarum perfectam à Deo remunerationem , quadam febrium aegritudine triennio detentus est , ad ejus videlicet esque obitus extremum diem : in quo ultimum valefaciens terrestribus , cealestia penetravit ad imis , semper victurus semperque mansurus cum Christo. Ingravescente namque febrium praedictarum erga virum Dei languore , ipse tanto amplius gratias Deo agebat , quanto magis continuae infirmitatis molestia se vexari sentiebat.
53 Longa igitur aegritudibe quassatus , cum saepissime à medicis

nulla medicamenta admistit,

hortaretur , ut aliquod mendicamenti fomentum pro futurae sanitatis propriaeque salutis remedio fineret sibi adhiberi , nolui , sed dixit : Domini voluntas fiat , cujus semper salus atque aegritudo , vita & mors famulantur deserviuntque imperio (a) : ego naturale potius quam artificiale meae opponam antidotum valetudini , si forte propitiante Deo taliter pristinae queam restitui incolumitati. Nam ubi natus & unde huc Domino ducente profectus veni , maturius redire non adnuam , Tolosanum videlicet in territorium ; ejusque naturalibus vescar quotidie cibis , nec non salutaribus utar , prout res ipsa necessario postulaverit , poculis ; ejusdemque telluris nimis deliciola

ad patrium aërem redit Tolosam.

peragrando loca , quoddam salutis remedium , his quibus à primaevo juventutis meae exordio libenter sum usus , pristinae forsan saluti , Domino miserante , parabo. Quibus ab Episcopo peroratis , accelerare suum ejusdem rei gratia iter fuis praecepit clientibus , & juxta quod ipse praedixerat cuncta implere non distulit.
54 Non cessantibus autem , sed magis ac magis quotidie exardescentibus praefatarum febrium ardoribus ; intellexit proculdubio vir Dei Aurdardus , nonnisi divinum illud force divinae miserationis fomentum , ac fuorum purgationem omnium delictorum ; ut quem non eatenus ad perfectum usque bona mundaverant opera , postmodum correctionis virga à Deo misericorditer adhibita plenius emundaret. Postquam ergo praedictus vir Dei Theodardus manifest ac penitus indubitanter agnovit , vocari se divinitus ab hoc seculo , in sunum quod

& inde ad monaterium S.Martini in Cadursensi agro.

quondam parentes ejus , in proprio , ut fertur , praedio sub S.Martini , Turonensis olim Episcopi , venerabili semper ac perpetua memoria construxerant coenobium , suum iter illico vertit , ut ini proprium ab hac luce recedens redderet Domino spiritum. Est autem jam dictum monasterium in Caturcensi territorio , in Monte qui Aurelous nuncupatur : ad cujus montis radicem fluvius quidam decurrit , quem indigenae regionis ipsius Tesconem (b) vocant. Hic suo decursu confinia (c) Tolosani Caturcensisque ruris liquido dirimit patenter influxu qui à praedicto monte recedens post modicum terrae spatium Tarno (d) immergitur flumini. (e)
55 Cum autem Sanctus Domini saepedictus Episcopus Audardus , in supra memoratum monasterium devenisset , & ibi nimia vi febrium gravatus decumberet , & jam jamque fui obitus diem non longe abesse mente prospiceret ; vocavit ad se ejusdem coenobii Abbatem , & qui

peccata confessus ,

sub ejus cura degebant reliquos omnes Sacerdotes monastico utentes officio : & confessionis suae professionem eorum quae patraverat delectorum ( non est enim homo super terram qui faciat bonum & non peccet ) evidenter cum

sacro viatico muniter ,

luctu & gemitu mafnaque cordis contritione necnon suspiriis exposuit. Posthec aitem oblatum sibi Corporis & Sanguinis Dominici Sacramentum dvotissimo atq : promptissimo mentis affectu suscepit ; his talibusque Deum fedulo precibus

preces ad Deum fundit ,

exorans : Summae clementiae ac perpetuae bonitatis benignitatique immensae omnipotens Deus ,qui cuncta quae fiunt , cum penitus non

EX MS. ET CATELLO.

per genus ullum neque per speciem essent , omnipotentiali verbi tui virtute potenter nimisque sapienter creasti , & create mirabiliter disposuisti , prout ejusdem rei effectus , ea qua fit & consistit qualitate , ostendir & approbat : quique omnium quae creaveras novissime ad tuae imaginis atque similitudinis especiem ( in quam ad humanae fragilitatem scientiae de eaddem re spectat scire ) ex limo formasti , quidquid tui afflatus spiramine vivificasti ; qua vivificatione jugiter perseverante , nulla potesti ratione omnis humani generis spiritus , naturali legitimaque procreatione habitus , moru ; quamquam corpus uniuscujusque hominis tempore divinatus statuto in suam redigatur originem , fiatque juxta Dominicam comminationem pulvis ac civis , donec veniente Domino , in reformato ex pulvere atque suo spiritu reaminato corpore , novus homo resurgat , rationem redditurus de his quae gessit. Adesto huic famulo tuo , licet iu famulatus veneratione indigno , sed tamen de tua miseratione ac pietate non diffiso ; & meum jam in pace suspice , clementissime Pater , spiritum. Non ergo mihi tenebrarum occurrat princeps neque ullus malorum incursus spirituum , sed neque memineris delictorum meorum , quoniam non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens.
56 Propitiare quaeso mihi , & quicquid aliter quam debui egi , tuae pietatis gratia benigne remitte : quia juxta

Psal. 85,5

quod de te scriptum est , suavis es & mitis & multe misericordie omnibus invocantibus te. Si enim observaveris iniquitates Domine , delicta quis sustinebit ? Ergo cum jam tempus miserendi instet , Deus , ne elongeris à me , sed in auxilium meum clementer respice. Confundantur & deficiant qui

Christum invocat

quaerunt animam meam it suserant eam. Tu vero advocatus , Deus noster pariter & homo , Domine Jesu Christe , quem semper toto corde , tota mente , totis viribus amavi & amo semperque amabo , cujus desiderio & amori nihil umquam praeposui , qui pietate motus immensa , de sinu Patris adveniens , homo fieri voluisti pro nostre redemptionis salute , ut ex utraque substantia verus & perfectus Deus unus esset Christus ; quique natus ex Virgine matre fecundum Scripturarum prophetiam , pati , mori , ac sepeliri , necnon resurgere accelerasti , ut nobis spem resurgendi de morte , auctor aeternae vitae donares : accipe me ab hoc seculo recedentem , & ad aliud quod nondum expertus sum festine properantem & coetui fidelium tuorum Pontificum feliciter aggrega : & sum ad judicandum veneris , cum eisdem perfecte vivifica & resuscita , & inter agmina eorumdem Praesulum

& pie movitur ,

benignissime colloca. His ab Episcopo rite peroratis , cum omnes qui aderant insonuissent , Amen ; idem beatus Pontifex Audardus , oculis in caelum manibusque intentis ultimum vale faciens mundo , Domino mox in pace devotissimum reddidit spiritum. Amen.
57 Illo autem jam è terrestri corporeoque Domicilio ad caelestia benigne assumpto , & Jesu Christi Domini gloriosissimo nimisque visu delectabili atque pulcherrimo conspectui ab angelis decebter oblato ; & ultra quam sermo noster expliacre verbis sententiisque exponere sufficit , pro bene gestis ad eodem sancto Pontifice quandam operibus digna recompensatione munerum caelestium ab unde [ percepta ]; (f) quid de ipsius sancto ac venerabili corpore actum fit , paucis referre , & quae suis sua protractione nauseam & molestiam non ingerant auditoribus , Domino savente tentabo. Nam fere omnes utrusque sexus regionis illius homines , audita obitus

ab omnibus undique accurentibus defletur.

illisu fama , ad sacrosanctum ejus soma sepeliendum festino properarunt discursu ; non credentes se prius ad praedicti Pontificis pervenire posse cadaver , quam in praeparato illi à fidelibus viris conderetur sepulcro. Sed quia Domini dispositione evenit ut non antea sepeliretur quam innumerosa illo confluentium turba adesset ; tanta vera religionis veneratione venerabile corpus illud curatum est , ut priusquam in sarcophago poneretur , toto corpore , preter faciem ejus , involveretur purpureo fericeoque nihilominus pallio , juxta Sedis Apostolicae sanctorum Episcoporum semper conservanda praecepta.
58 Curato autem sancto cadavere atque ad sepeliendum exposito , omnis quae ad illius celebrandum exequias convenerat multitudo , tam laicorum quam etian clericorum , luctuosis pariter atque singultuosis gemitibus , hujuscemodi voces dabat in caelum. O post Deum ac Dominum misericors & pie orphanorum pater , viduarum justus judex & vindex o miserorum & pauperum adjutor , dolentium

& invocatur :

atque moestorum perpetuus consolator. O malorum infestorumque hominum purgator atque propulsor , quis nos ab incursu oppressioneque atque rapacitate vastantium & diripientium nos & omnia nostra salvos faciet ? heu ! heu ! quid adhud nobis vivere ? O gloriose atque beate Pontificum Pontifex Audarde , exequias cujus hodie prosequimur dolentes simul atque lugente. Inter has ergo & hujusmodi luctuosas populi ejusdem sermocinariones , Episcoporum quoque necnon reliquorum omnium qui aderant Sacerdotum deprecationes ,lacrymosalque ad Dominum pro eo postulationes atque absolutiones , & creberrimas tumulo ejus benedictiones ; sanctum illud cadaver novo atque lapideo confestim traditur sepulcro , sito juxta S.Martini altare ad Orientalem partem , intra ejusdem eclesiae ambitum. Sed longa post tempora eodem cum tumulo inde levatum alibique in ecclesia eadem transpositum & honorificentius quam prius humatum est : ubi hactenus requiescit , resurrectiones sua promissum à Domino epectans effectum. Regnante pariter & regente universa quae sunt , fuerunt , eruntque acjugiter disponente Domino Jesu Christo , cum Patre & Spiritu Sancto , per omnia secula seculorum. Amen.
ANNOTATA

a Im Ms. inferebatur longa relatio de felici & infelici aeternitat , sed nonmagni momenti , & ideo forsan apua catellum omissa ; quam non judicamus opera pretium restituere , potissimum cum in Appendice Novae Bibliothecae Ms. Labbeana legi possit.

b papirius Massonus lib. de fluminibus Galiiae Teseunum vocat exiguum amnem.

c Ea nemque , quibus trans Averionem excurrit dioecesis Caturcensis.

d Et ipse tarnus haud multo post ad Moissiacum Garumnam ingreditur.

e Hic definit Vita apud catellum , reliqua ex MS.dantur , & repiuntur in Appendice labbeana.

f Abundabant hic quae expunxi verba : His namque ita se agentibus , & beatissimi Pontificis spiritu m & multo plenius atque perfectius quam dici & cogitari à mortalibus possit. Imo simlia plura interferuntur in appendice Labbeana.

Traducció : -

Versions : -

Web : -

Comentaris : -

Creat 2010-06-13. Darrera modificació de la pàgina el 11 de April del 2016 a les 21h28